Àṣà Oòduà

Category: Àṣà Oòduà

Àṣà Oòduà, Asa Ibile Oòduà. Oòduà (Yoruba) je okan ninu awon eya ti o laju ju lode aye yi. Lati igba ti alaye ti daye ni won ti ni eto ati ilana to kun nipa ohun gbogbo ti won nse ni igbesi ayee won.

  • Awon foto ayeye isinku Mama HID Awolowo

    Eyi ni die lara awon foto to jade nibi eye ikeyin ti won se fun Mama HID Awolowo eni ti won pada sin lojo karunlelogun osu kokanla odun yii, 25/11/15. E tesiwaju lati wo awon foto to ku.

  • Egbe APC Kogi ti yan oludije gomina tuntun

    Leyin gbogbo rukerudo oselu to ti n sele nipinle Kogi, eleyii to bere leyin iku Abubakar Audu, awon egbe APC ti yan Yahaya Bello gege bi eni ti yoo ropo Audu to ku. Ogbeni James Faleke naa si ni won fe lo gege bi igbakeji re. Sugbon titi di akoko yii, a ko le ti so boya Faleke faramo aba lati di igbakeji okunrin naa.

  • E ba wa dasi oro yii: Ninu ipo ati iya eni, e wo lo gaju?

    Leyin ti won fi Sanusi je Emir tilu Kano, oba. Ilu Kano si gba wi pe oosa ajiki bi iya ko si laye. Eleyii lo mu gomina banki agba ile yii nigba kan ri teriba niwaju yeye to bi i lomo.

    Nje asa Yoruba tewogba iru ohun ti Sanusi se yii?
    Nje Ooni tuntun le se iru re?
    Ninu iya eni ati ipo oba, e wo lo gaju?

  • Eto idibo gomina ipinle Kogi di fopomoyo

    *Faleke n binu, ara ilu n sofo
    *Iwe ofin ruju mo awon amofin loju
    *Won tun ni kan fomo Audu je gomina apapandodo

    Leyin iku Abubakar Audu, oludije fun ipo gomina labe egbe oselu APC nipinle Kogi, eni to jade laye nikete ti ajo INEC kede wi pe eto idibo gomina to waye nipinle naa ku sibi kan, ni isele naa ti di ohun ti awon onwoye lagbo oselu ati eka imo ofin ti n forigbari nipa ona abayo si awon isoro to le tenten bi igba ti won fi lori omi.

    Ninu eto idibo to waye lojo kokanlelogun osu kokanla odun yii (21/11/15) ni Audu to je oludije labe egbe oselu APC ti n lewaju pelu iye ibo 240,867. Nigba ti akegbe re lati inu egbe oselu PDP, eni to tun je gomina ipinle naa, Idris Wada, ni iye ibo 199,514 ko to wa di wi pe ajo INEC kede wi pe eto idibo naa ku sibi kan latari kudiekudie to waye ni awon ibudo idibo ti apapo iye won je mokanlelaadorun (91).

    Lara awon ibeere to n ja rainrain nile ni wi pe, se ogbeni James Faleke to je igbakeji oloogbe Abubakar Audu ninu eto idibo to waye naa ni yoo maa tesiwaju gege bi oludije ipo gomina lati pari awon agbegbe ti eto idibo naa yoo tun ti waye?

    Gbogbo inu iwe ofin Naijiria ti odun 1999 ti a n samulo ni awon agba amofin yewo yebeyebe lai ri ogangan abala to soro ba iru isele to sele ni Ipinle Kogi. Won ni iru isele bee je ajoji, eleyii ti idahun san-ansan nipa re ko jeyo rara nibikibi ninu iwe ofin ile wa naa.

    Ohun to si mu isele naa takoko ko ju wi pe, won ti dibo naa pari ni awon agbegbe kan, nigba ti eto idibo ko kesejari ni awon agbegbe mi-in eleyii to mu INEC so wi pe awon ibo naa ku sibi kan. To ba je wi pe won ti kede eni to jawe olubori ni, oro naa ki ba ma ti lojupo bi ese telo.

    Ninu oro Amofin, Abdul Mahmud, amofin to mo tifuntedo ofin ile Naijiria, so wi pe abala to soro ba iru sele Kogi menuba gomina ti won ti yan sipo, ko so nipa eleyii ti won nibo re ko ti kesejari latari wi pe o ku sibi kan.

    “Oro to wa nile yii takoko gidi gan-an. Iwe ofin odun 1999 ati agbekale ofin to ni i se pelu eto idibo ile yii ko yannana apeere iru isele to sele ni ipinle Kogi. Ajo INEC kede eto idibo naa gege bi ibo to ku sibi kan, nipa eleyii, Section 181(1) ti ofin ile Naijiria todun 1999 ko wulo,” Ogbeni Mahmud se e lalaye bee.

    Gegeg bi agbekale abala mokanlelogosan (Section 181) ofin ile Naijiria todun 1999 se se agbekale re, ori kinni so wi pe, ti gomina ti won ba dibo yan ba ku saaju ojo ibura gege bi iyansipo gomina, tabi ohunkohun to sele ti won ko fi ni le bura fun un, eni to je bi igbakeji re ni won yoo bura fun gege bi gomina. Eni naa ni yoo si pada yan igbakeji tuntun pelu ibuwolu idameji ninu meta ile igbimo asofin ipinle naa.

    Labe agbekale ofin ti amofin Mahmud n soro o ba loke yii ni i se pelu oludije to ku saaju eto ibura iyansipo. Sugbon nipa ti isele to sele ni Ipinle Kogi, eto idibo ti bere, eto idibo naa si ku die ko pari ni oludije naa jade laye.

    Sugbon ninu ero amofin Jiti Ogunye, ti o oun naa je okan lara awon amofin ti won mojuleja iwe ofin ile Naijiria, oun gba wi pe ko ye ki idaduro o wa rara, o ni oye ki ajo INEC tesiwaju ninu eto idibo naa ki won si kede eni to bori.

    “Kii se Audu ati Wada nikan ni oludije ti n du ipo gomina. Awon egbe oselu ti won si n kopa ninu eto idibo naa koja APC ati PDP,” Ogunye fi kun oro re bee.

    Ju gbogbo re lo, minisita fun eto idajo, Abubakar Malami, ti so di mimo fun gbogbo elekajeka ti oro naa kan wi pe, pelu bi oro se ri yii, egbe APC ni lati fa elomii kale ti yoo ropo Audu Abubakar to doloogbe. Nigba ti iyoku ibo ni awon ibudo ibo ti won fe tun di yoo si maa tesiwaju.

    Lara awon awuyewuye to tun jeyo ni bi awon egbe ti won polongo idibo fun oloogbe Audu Abubakar se n wi pe omo oloogbe, Mohammed Audu, ni ki egbe fa kale lati ropo baba re. Lara awon ti won kin oro yii leyin ni gomina ipinle Abia nigba kan ri, Orji Kalu.

    Yato si eleyii, awon agbaagba egbe APC lati ekun ila-oorun ipinle Kogi naa ti kede atileyin won fun Muhammed, eni odun metalelogoji (43) to je akobi omo Audu Abubakar.

    Sugbon ninu oro ti alaga fun egbe APC lapapo, oloye John Oyegun, fi da awon eniyan loju wi pe egbe APC ti ipinle Kogi yoo lo tun ibo abenu mi-in di lati mo asoju egbe naa ti yoo ma tesiwaju gege bi oludije.

    Igbese ti egbe APC n sise le lori yii lo gbeyin yo nigba ti igbakeji Audu Abubakar, James Faleke, fi ibinu ko leta si alaga ajo INEC, Mahmood Yakubu. Faleke ni ohun ni gomina ti ilu dibo yan niwon gba ti Audu Abubakar ti silebora. O tun fi kun un wi pe, ajo INEC ko leto lati kede eto idibo naa gege bi eto idibo to ku sibi kan niwon igba to ti foju han wi pe egbe APC lo wole.

    “Ti a ba ni ka foju inu wo daada, ko ye ki oludije tuntun wa jere ibo ti awon eniyan ti di sile, eleyii ti won ti ka si ara ilu leti saaju ki won tile to yan irufe oludije tuntun bee,” leta yii ni amofin Wole Olanipekun ko ni oruko ogbeni Faleke.

    Falake ko sai tun fi kun un wi pe oun ni gomina ti ilu sese yan, ni o si dara ki ajo INEC tete se atunse ni kiakia.

    Ninu oro ti akowe ipolongo fun egbe PDP, Olisa Metuh fi sita, o ni nipa wi pe oludije labe egbe oselu APC padanu emi re ni akoko idibo naa fidi re mule wi pe egbe PDP ti jawe olubori. O si kesi ajo INEC lati kede Idris Wada gege bi olubori ati eni ti yoo je gomina tuntun.

    “Ka maa se pasipaaro oludije laaarin meji eto idibo ki i se ohun ti a ri ka ninu iwe ofin ile Naijiria rara. Iku oludije APC fi da wa loju wi pe won ti padanu idije fun ipo gomina ipinle Kogi,” Metuh fi kun oro re bee.

    Ogbeni Metuh ko sai pe fun ikowefiposile minisita fun eto idajo, Abubakar Malami, pelu bo se si ajo INEC lona nipa wi pe ki egbe APC yan oludije tuntun.

    Lori oro yii kan naa, Gomina Ayodele Fayose ti ipinle Ekiti ti naka aleebu si Aare Buhari gege bi enikan to n lo minisita fun eto idajo, Malami, lati dori oro kodo mo ajo INEC lowo. Oro yii ni Fayose so lati enu oludamoran re nipa oro-to-n-lo ati iroyin ayelujara, Ogbeni Lere Olayinka.

    Ninu eto idibo abele eleyii ti egbe APC ti ipinle Kogi n mura lati se, awon onwoye lagbo oselu so wi pe oseese ko je Alhaji Yahaya Bello ni o jawe olubori. Alhaji Yahaya ni eni to gbe ipo keji ninu eto idibo abele to mu Audu je asoju egbe APC. Ninu eto idibo abele egbe APC naa, Audu ni iye ibo 1,109 nigba ti Yahaya ni iye ibo 703.

    Wayio, ojo karun-un osu kejila odun yii (5/12/15) ni afojusun awon omo ipinle Kogi, eleyii to je ojo ti ajo INEC kede gege bi ojo ti eto idibo naa yoo maa tesiwaju ni awon ibudo idibo ti won fagile fun atundi ibo.

    Orisun: Olayemioniroyin.com

  • Se Gbenga Adeboye lo ko Wale Dada nise sorosoro?

    Lori eto Miliki Express lori telifisan Orisun ni won ti gba Adewale Dada TheGood gege bi alejo pataki ni nnkan bi osu meloo kan seyin. Lori eto naa ni won ti beere lowo enikan to ti fi igba kan dije gege bi omo ile igbimo asofin ipinle Ogun boya leyin Gbenga Adeboye Abefe lo ti kose sorosoro. Ibeere yii lo jeyo nipa akiyesi wi pe ohun Wale Dada jo ti iru ohun ti Gbenga Adeboye n lo nigba aye re.

    Olootu fiimu Felefele Laye salaye wi pe bi o tile je wi pe oun ti ni ajosepo pelu Gbenga Adegboye ni awon akoko kan ri nigba aye re, sugbon kii se Alhaji-Pastor-Oluwa lo ko ohun nise sorosoro.

    Taa wa lo ko Wale Dada nise sorosoro? Inu fidio yii lekunrere alaye wa.

    Bakan naa, ninu iroyin tuntun mi-in, Adewale Dada parapo mo awon omo Naijiria rere lati seye ikeyin fun Mama HID aya Awolowo to rebi agba n re.

     

  • Yemi Osinbajo: Ori taa fi sewe

    Igbakeji Aare, Yemi Osinbajo nigba to wa nile iwe alakobere Corona School, Lagos.  Awon Yoruba bo, won ni ori taa fi sewe kii kuro lorun eni taa ba dagbalagba.

  • E wa wo ohun ti oludije ipo gomina n se lagbala pelu aya re.

    Eng Seyi Makinde, okan ninu awon oludije ipo gomina nipinle Oyo, labe egbe oselu SDP ninu eto idibo odun 2015 to waye ni yii pelu aya re.
     Gege bi iwadii Olayemi Oniroyin lati enu awon to sun mo eni ti awon kan tun mo si Omi Tuntun. Won fi ye Olayemi Oniroyin wi pe, maanu naa ti gbagbe ijakule re ninu eto idibo to waye naa. Ati wi pe, igba tuntun to n bo ni ireti Seyi omo Makinde.
    Eng Seyi niyii pelu iyawo re nibi won ti n sere lagbala.

  • Atelewo eni ki i tanni i je

    Awon Yoruba bo, won ni amukun-un eru re wo, o ni oke le n wo, e wole. Ojuse awon obi ki i se lati pese ohun ti awon omo won ba n fe nikan, bikose lati sakiyesi iru ebun ti won ni ati ona ti won le gba ran won lowo lati pese won sile fun ojo ola. Sugbon ohun to joniloju ni wi pe pupo awon obi ni ko tile raaye fun awon omo won rara.

    Mo ti so saaju ni abala yii wi pe isoro kan pataki ti awon eniyan n koju ni ona ati sawari ebun won ati ona ti won le gba lo ebun naa fun igbega ara awon.

    E je ka mu lokookan-ejeeji. Lakoko na, awon eniyan maa n foju reena awon nnkan pataki to jeyo jade ninu iseda won latari wi pe iru awon nnkan bee ko jo won loju. Sugbon ohun ti won ko mo ni wi pe pupo awon nnkan bayii ti won ko kakun ni ko wopo ninu iseda awon eniyan to wa layika won.
    Ohun kan ti mo tun sakiyesi ni wi pe, talenti ti eniyan ni, nigba mi-in, a maa farasin sinu nnkan mi-in ti ko jo ebun rara nibere pepe.

    Gege bi apeere, orisii awon eniyan kan wa ti won feran pipalemo nigbogbo igba. Opolopo le ma ri eleyii gege bi ebun kan pataki. Sugbon iru awon nnkan bayii maa n se apejuwe iru ebun to seese ki iru eni bee ni. Elomii korira lati foju ri idoti kekere nigba ti awon kan ki i kuna ninu igbaradi tabi imurasile de ohunkohun to ba wa niwaju won. Oro oloro a ma ka elomii lara gan-an, paapa ju lo to ba ni i se pelu iyanje.

    Awon kan feran lati maa fi ara won sile fun ise egbe, adugbo, agbegbe tabi ilu. Awon kan ni ebun agbekale oro siso tabi alaye to gunrege, awon kan ni suuru bakan naa ni won si maa n mo oro gbo pelu ifarabale.

    Sugbon nitori wi pe a ko kiyesi iru awon nnkan wonyii gege bi ebun pataki, pupo won ni ko yori si ebun nla fun wa. Pupo awon eniyan ti won feran ki n nnkan maa wa letoleto nigbogbo igba, yala ninu ile won, tabi awon ohun ini won ni won maa lebun isakoso. Pupo iru awon eniyan bayii ma n jijadu lati wa nidi eto nigbakuugba ti anfaani re bayo laaarin awujo. Won si ma n fe lati fi ara won sile fun ise ilu.

    Bakan naa, awon mi-in feran okoowo sise, isiro ki i ro won loju. Bi owo won ba wa lowo onigbese won, won mo ogbon ti won fi le gba iru owo bee pada.

    Ki i se gbogbo eniyan lo le se eleyii nitori wi pe o ni i se pelu ebun onikaluku. Ejo riro, oro siso ro awon mi-in lorun to je wi pe won le soro lataaro dale. Awon elomii feran imo, won si feran lati maa kawe gan-an lopo igba. Awon nnkan bayii, ati awon mi-in lo n se afihan, itoka tabi ibere orisii ebun ti eda eniyan ni. Sugbon nikete ti a ko ba ti se akiyesi won ni won ko ti ni itunmo mo. O si daju wi pe won ko ni se e lo fun wa.

    E je ki a ma sakiyesi awon ohun ti owo wa maa n ya si tabi ohun ti maa n ya wa lara lati se nigbogbo igba. Bi won ko tile foju jo ebun kan to joju, e je ka maa wo sakun ohun to le bi, ati ona to le gba wulo fun wa. Iru ona wo ni a le gba tabi iru ise wo ni a le muse ti iru awon nnkan ti a sakiyesi yii yoo fi je bi iranwo fun wa?

     

    Olayemioniroyin.com

  • Kini ijoba n se nipa awon ti n se ayederu?

    Orisun iwe Iroyin
    Iroyin yii kii se tuntun, yoo si ti to bi osu kan o le die ti asiri awon to n se ayederu elerindodo Coca Cola ti jade. Sugbon iru awon iroyin bayii, a kan maa n gbo naa ni. To ba ya, ategun yoo fe koja lori won, a ko si ni gbo ohunkohun nipa re mo.
    ayederu

    Ibeere ti Olayemi Oniroyin n beere ni wi pe, iru ijiya wo ni won se fun awon ti won se iru ise bayii? Kini ijoba n se lati dekun ayederu nisise lawujo wa? Aimoye ayederu oogun oyinbo lo kungboro to n seku pa awon mekunnu ni joojumo.

    Bakan naa lomo se sori ti a ba n so nipa fiimu agbelewo. Gbogbo igba ni awon to n se fiimu tiata n kigbe wi pe ere ise owo awon, awon ika eniyan lo n gbadun re. Bawo ni orileede se fe tesiwaju ti a ba n gbe iru igbe aye bayii?

    Kini e lero wi pe ijoba lese? Iru ijiya wo ni ijoba le gbe kale fun awon ti won ba ba nidi iru ise buruku yii?

    Olayemi Oniroyin maa dake nibi naa. Sugbon tewure ba bojuweyin, dandan ni yoo bu epe felepe.

  • Foto: Saheed Osupa Mr Designer

    Awon eniyan oba ni Osupa ti mura tan lati gbe awo orin re tuntun jade. E le ka iroyin naa NIBI. Eniwee, mo sakiyesi wi pe awon aso okeere maa n mu oju osupa dabi odomode nigba ti awon aso ibile wa maa mu dabi baba agbalagba.