Ìjàm̀bá iná se ò̩nà Eko sí Ibadan ati Ibadan sí Eko pa Ìròyìn láti o̩wó̩ Yínká Àlàbí Oro gbogbo kii se lori alabahun ni opopona Eko si Ibadan ati Ibadan si Eko. Lati igba ti awon Julius Berger ti bere ona naa ni titun se ni isolenu re ti po sii.
Ijeeje to o koja yii ni oko ajagbe eleru kan dede dubu ona ti moto kankan ko le wole bee si ni ko si eyi to le jade fun bii wakati mefa gbako. Nnkan bii aago meje aabo ale oni naa ni ajagbe oko agbepo Kan tun gbana ti ko si oko to le koja lo Ibadan tabi wo Eko fun wakati kan gbako.
Opelope awon eso FRSC ati awon panapana ti won tete ji giri si oro naa. Won bere si ni dari oko lati agbegbe ile epo Fagbems ti o je ibere Long bridge ti ko jinna lopo si ibi ti isele naa ti sele. Eyo si mu ki gbogbo oko to n wo Eko ati eyi to n jade maa pin ona kan gba. Ki Eledua so wa nibi ina leralera yii.
Ẹ̀ṣọ́ ilẹ̀ Oòduà (Yorùbá) ‘Àmọ̀tẹ́kùn’ ṣetán láti bẹ̀rẹ̀ iṣẹ́ káàkiri ilẹ̀ káàárọ̀ o ò jíire.
Àmọ̀tẹ́kùn
Ọ̀rọ̀ ti di olójú ò níí yajú ẹ̀ sílẹ̀ kí tàlùbọ̀ ó yíwọ̀ọ́ àti pé ọmọ onílùú kò níí fẹ́ ó tú lọ̀rọ̀ dà báyìí ó, bí. Gómìnà ìpínlẹ̀ Èkìtì, Kayode Fayemi ti kéde pé gbogbo ètò ti tò báyìí fún Ilé iṣẹ́ ètò ààbò ilẹ̀ Oòduà (Yorùbá) ”Àmọ̀tẹ́kùn”” láti bẹ̀rẹ̀.
Fayemi ní ọjọ́ kẹsàn án, oṣù kínní, ọdún 2020 ni ètò náà táwọn gómìnà mẹ́fà apá gúúsù orílẹ̀-èdè- Nàìjíríà ìwọ̀ oòrùn ṣe àgbékalẹ̀ rẹ̀ yóó bẹ̀rẹ̀ káàkiri ilẹ̀ Oòduà (Yorùbá).
Gómìnà Fayemi fi ọ̀rọ̀ ọ̀hún léde nínú ọ̀rọ̀ ọdún tuntun tó báwọn èèyàn ìpínlẹ̀ Èkìtì sọ L’ọ́jọ́rù, ọjọ́ kínní, oṣù kínní, ọdún 2020. Fayemi ṣàlàyé pé àwọn ẹ̀ṣọ́ ‘Àmọ̀tẹ́kùn”’ yóó máa ṣe ìrànwọ́ fún àwọn agbófinró ní gbogbo ìpínlẹ̀ mẹ́fà nílẹ̀ Oòduà (Yorùbá).
Gómìnà Èkìtì ní Ìjọba ti setán láti ríi pé ètò ààbò gbópọn síi nílẹ̀ Oòduà (Yorùbá).
Ó ní lóòtọ́ọ́ ni pé ìwà ọ̀daràn kò le tán nílẹ̀ pátápátá, à mọ́ àwọn gómìnà mẹ́fẹ̀ẹ̀fà ti fẹnu kò láti ríi pé ìwà ọ̀daràn dínkù káàkiri ilẹ̀ káàárọ̀ o jíire.
Àmọ̀tẹ́kùn
Ẹ̀wẹ̀, ẹgbẹ́ OPC àtàwọn ẹgbẹ́ ajìjàgbara míì nílẹ̀ Oòduà (Yorùbá) ti ké pe àwọn gómìnà yìí tẹ́lẹ̀ pé kí wọ́n fáwọn láṣẹ láti ṣiṣẹ́ pọ̀ pẹ̀lú àwọn agbófinró láti gbógun ti àwọn jàǹdùkú tó ń dá rògbòdìyàn sílẹ̀ nílẹ̀ Oòduà (Yorùbá).
Alágbára ayé,alágbára ayé,a sè a ṣẹ̀ má lù kan, Ọlọ́run o tíì da sí dúníyàn .Bí nǹkan se n lọ yìí, Donald Trump ni Ààrẹ orílẹ̀èdè Amẹ́ríkà kẹta nínú ìtàn tí ọ̀bẹ yóó bá ń dìí láti ọ̀dọ̀ àwọn Ilé aṣojú-ṣòfin lórílẹ̀-èdè náà.
Ìgbésẹ̀ yìí ti wá sọ ọ́ di kannakánná na ọmọ ẹ̀gà bayii nígbà tí ìjíròrò láti buwọ́lu ìyọnípò náà bá wáyé ní Ilé aṣòfin àgbà níbẹ̀.
Ẹ̀sùn méjì tó dá lórí àsìlò ipo, ati ṣiṣe idiwo fún iṣẹ́ Ilé aṣòfin-ni wọ́n fi kan Ààrẹ Donald Trump .
Ìdìbò lórí ẹ̀sùn méjì yìí kò ṣàì bá Ìlànà ẹgbẹ́ òsèlú lọ.
Gbogbo àwọn ọmọ ẹgbẹ́ òsèlú Democrats yàtọ̀ sí méjì ló dìbò fún yíyọ Trump nípò, bẹ́ẹ̀ ni àwọn Republicans tó jẹ́ ẹgbẹ́ òsèlú Trump dìbò takò ó.
Wákàtí mẹ́wàá gbáko ni ìjíròrò lórí ọ̀nà tí Ìlànà ìyọnípò náà yóó gbà fi wáyé láàrin àwọn aṣòfin àgbà náà ní Amẹ́ríkà.
Ní nǹkan bíi agogo méjì àbọ̀ òru òní tó jẹ́ agogo mẹ́jọ ààbọ̀ alẹ́ lórílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà ni wọn buwọ́ lu ìdìbò náà.
Ẹ̀sùn àsìlò ipò tí wọ́n fi kan Ààrẹ Trump dá lórí ẹ̀sùn pé ó gbìyànjú àti fún orílẹ̀èdè Ukraine lókùn lọ́rùn kí ó leè kéde ìwádìí ọ̀kan lára àwọn alátakò rẹ̀ lẹ́gbẹ́ òsèlú Democrats, alàgbà Joe Biden.
Ẹ̀sùn kejì tó kọ́ Trump lẹ́sẹ̀ ni pé ó dí Ilé aṣòfin lọ́wọ́ iṣẹ́ nípa kíkùnà láti fọwọ́ sowọ́pọ̀ pẹ̀lú ilé náà lórí ètò ìwádìí àti yọ Àrẹ náà nípò pẹ̀lú pípàṣẹ pé kí àwọn má ṣe fara hàn jẹ́rì í níwájú Ilé náà.
Igba ó lé ọgbọ̀n, 230 àwọn aṣòfin ló dìbò kí wọ́n yọ ọ́ lórí ẹ̀sùn àsìlò ipò tí àwọn mẹ́tàdínnígba, 197 sì ta kò ó.
Igba ó lé mọ́kàndínlọ́gbọ̀n ló dìbò fún ẹ yọ Trump lábẹ́ ẹ̀sùn pé ó dí Ilé aṣòfin lọ́wọ́ tí àwọn méjìdínnígba sì ta kò ó.
Pẹ̀lú ìyọnikúrò nípò rẹ̀ yìí, Donal trump ti di ṣàwáwù kan náà pẹ̀lú àwọn Ààrẹ méjì mìíràn tó ti jẹ rí nílẹ̀ Amẹ́ríkà nínú ìtàn orílẹ̀èdè ọ̀hún-Andrew Johnson àti Bill Clinton. Èyí ti fa ìjíròrò àti ìgbẹ́jọ́ gbogbo di iwájú àwọn aṣòfin àgbà lórílẹ̀-èdè náà láti mọ̀ bóyá lóòótọ́, Trump yóó fi ipò sílẹ
Ìdájọ́ Ilé ẹjọ́ kò sọ pàtó ẹni tó jáwé olúborí láàrín Makinde àtiAdelabu
Fẹ́mi Akínṣọlá
Kángun kàngùn Kángun, bọ́ pẹ́,bọ́ yá, ó gbọ́dọ̀ kángun síbìkan, bẹ́ẹ̀ ló súmọ́ kí ọ̀rọ̀ rí ní ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ́, látàrí àgbéjáde ilé ẹjọ́. Tí Ilé ẹjọ́ kan kò bá wá fìdíi ọ̀rọ̀ múlẹ̀ ní pàtó nípa ìdájọ́ ohun ta gbé lọ síwájú rẹ̀, kínni ó yẹ ká ṣe? Bẹ́ẹ̀ lọ̀rọ̀ rí pẹ̀lú ohun tó ṣẹlẹ̀ nílé ẹjọ́ kòtẹ́milọ́rùn nílùú Ibadan tó ń gbẹ́jọ́ láàrin Gómìnà Seyi Makinde àti akẹgbẹ́ rẹ̀ tí wọ́n jọ du ipò Gómìnà, Adebayo Adelabu ti ẹgbẹ́ òsèlú APC.
Kókó ọ̀rọ̀ tó jáde nípa ìdájọ́ tí adájọ́ ẹlẹ́ni mẹ́ta ilé ẹjọ́ náà fi lélẹ̀ ni pé àwọn fọwọ́ rọ́ ìdájọ́ Ilé ẹjọ́ ìgbìmọ̀ tó ń gbẹ́jọ́ ìdìbò sẹgbẹ kan ṣùgbọ́n ilé ẹjọ́ kò sọ ojú abẹ níkòó bóyá Makinde tàbí Adelabu ló jáwé olúborí.
Ní ti Adelabu, ń se ló ń sọ pé kí Ilé ẹjọ́ wọ́gilé èsì ìdìbò tó gbé Makinde wọle kó sì kéde òun gẹ́gẹ́ bí Gómìnà. Àmọ́ báyìí tí Ilé ẹjọ́ náà kò ì sọ bóyá òun ni Gómìnà tàbí Makinde ni, ohun tó kàn fáwọn méjéèjì ni kí wọ́n gba Ilé ẹjọ́ tó ga jùlọ lórílẹ̀-èdè Nàìjíríà lọ láti yànànà ọ̀rọ̀ lórí ìdájọ́ Ilé ẹjọ́ kòtẹ́milọ́rùn.
Lójú òpó Twitter, ohun tí Ilé ẹjọ́ yí sọ tí ń mú ìríwísí ọ̀tọ̀ọ̀tọ̀ wá táwọn èèyàn sì ń gbìyànjú láti tú ohun tí Ilé ẹjọ́ sọ bó ṣe yé wọn mọ. Kódà àwọn kan ti ń fi ohùn ránṣẹ́ sí Ààrẹ Buhari àti ẹgbẹ́ APC pé kí wọ́n má ṣe dásí ọ̀rọ̀ náà tí wọn ò bá fẹ́ kan àbùkù
Bí ọ̀rọ̀ náà ti ṣe wà báyìí,ohun tó dájú ni pé ilé ẹjọ́ kò sọ ẹni tó jáwé olúborí bẹ́ẹ̀ sì ni kó kéde pé wọn yóó tún ìbò mìíràn dì Bí a bá ní ká tẹ̀lé ọ̀rọ̀ táwọn agbẹjọ́rò olùdíje méjéèjì yí sọ báyìí, ààyè ṣì wà nílẹ̀ fáwọn láti kọrí sí ilé ẹjọ́ tó ga jùlọ láti sọ bí iṣu ṣe kú, bọ́bẹ ṣì ṣe pá. Kókó kan ṣoṣo tó hànde lórí ọ̀rọ̀ ẹjọ́ yìí ni pé Ilé ẹjọ́ gíga ló máa yanjúẹ̀.
O lè wọ sòkòtò tó tóbi, ṣùgbọ́n kò sí ààyè fún yẹ̀rì,láti sìnrúùlú …Àjọ àgùnbánirọ̀. (NYSC)
Fẹ́mi Akínṣọlá
Ọ̀gá àgbà fún àjọ àgùnbánirọ̀ lórilẹ̀-èdè Nàìjíríà, Brig. Shuaibu Ibrahim ti sàlàyé fún akọ̀ròyìn pé ààyè wà fún àgùnbánirọ̀ tó bá fẹ́ wọ sòkòtò tó tóbi láti má fí bí ẹ̀yà ara rẹ̀ ṣe rí hàn , sùgbọ́n kò sí ààyè fún yẹ̀rì. Ó ní àwọn alásẹ lé gbójú kúrò nínú irú ìmúra bẹ́ẹ̀ sùgbọ́n kò ní fi ojúure wo ẹnikẹ́ni tó bá lọ rán síkẹ́ẹ̀tì láti fi rọ́pò sòkòtò tí wọ́n pèsè.
Èyí jẹ́ ìdáhùn sí ìdí tí wọ́n fi le àwọn àgùnbánirọ̀ méjì kan ni ìpínlẹ̀ Ebonyi lásìkò tí wọ́n dé ibi ìpàgọ́ ìlanilọ́yẹ ọlọ́sẹ́ mẹ́ta tí wọ́n máa ń ṣe fún ẹni tó bá lọ sìnrú ìlú.
Brig. Ibrahim sọ pé àra ìdí ti àwọn kò fi le gbà kí àgùnbánirọ̀ wọ síkẹ̀tì ni pé, kò le ṣe é yan bí ológun èyí tó máa ń wáyé ní gbogbo ìgbà fún ọ̀sẹ̀ mẹ́ta náà, àti pé òfin àkọsílẹ̀ ni fún ètò àgùnbánirọ̀, èyi sì máa ń jẹ́ kí wọ́n ṣe sámúsámú.
Ààye wà fún àgùnbánirọ̀ láti wọ sòkòtò labúlabú. Ọ̀gá àgbà Olùdarí ọ̀ún ní lóòtọ́ àwọn ń gbà kí wọ́n lo ìjáàbù láti yan bí ológun ṣùgbọ́n orí àti ọrùn nìkan ló ń bò.
Ètò àgùnbánirọ̀ jẹ́ kàńpá fún gbogbo ẹnikẹ́ni tó bá kàwé gboyè jáde Fásitì tàbí Pólì, tí ìwé ẹ̀rí rẹ̀ sì jẹ́ ọ̀kan pàtàkì láti fi wá iṣẹ́ lọ́jọ iwájú, èyí túmọ si pé àwọn méjì tí wọ́n lé yìí kò ní ní àǹfànì láti ṣe iṣẹ́ ìjọba lọ́jọ́ iwájú, bákan náà ni wọn kò le gba ipò Ìjọba kankan lẹ́yìn wá ọ̀la.
Ó wá fi kún pé ààye wà fún àwọn méjèèjì láti padà wá tí wọ́n bá setán láti tẹ̀lé ìlànà tí àjọ àgùnbánirọ̀ là sílẹ̀.
Kìí ṣe ìgbà àkọ́kọ́ rèé tí irú èyí má a ṣẹlẹ̀, ní ọdún 2018, wọ́n lé Tolulope Ekundayọ kúrò ní ọgbà agùnbánirọ̀ Sahgamu fún ìdí kan náà. Ọ̀pọ̀ àwọn ọmọ Nàìjíríà lórí àtẹ̀jíṣẹ́ twitter ti wá kéde pé níwọ̀n ìgbà ti wọ́n bá ti ń gba mùsùlùmi láàyè láti wọ ìjáàbù nítorí ẹ̀sìn, ó pọn dandan láti gba àwọn oní síkẹ̀tì náà láàyè nítorí ó lòdì sí ẹ̀sìn wọn náà ni.
Àwọn agùnbánirọ̀ méjì ni wọ́n ti fọwọ́ òsì júwe ilé fún nítorí wọ́n kọ̀ láti wọ sòkòtò tí wọ́n pèsè fún wọn ní ìpàgọ́ ìlanilọ́yẹ ọlọ́sẹ̀ mẹ́ta ní ìpínlẹ̀ Ebonyi.
Àwọn obìnrin méjì ọ̀ún ṣàlàyé pé sòkòtò wíwọ̀ lòdì sí ẹ̀sìn wọn, tí wọ́n sì kọ̀ láti wọ̀ọ́.
Nínú àlàyé tí àwọn obìnrin àgùnbánirọ̀ náà ṣe, won sọ pé nítorí ìgbàgbọ́ ló jẹ́ kí àwọn wọ síkẹ́ẹ̀tì dípò sòkòtò tó jẹ́ àlàkalẹ̀ àjọ NYSC.
Alukoro fún àjọ NYSC ní ìpínlẹ̀ Ebonyi, Ngozi Ukwuoma ṣàlàyé pé olùdarí ìpàgọ́, Isu Josephine rí àwọn méjéèjì nígbà tó ń sàbẹ̀wò. Olùdarí náà ni ó fi orúkọ àwọn méjéèjì léde, Okafor Love pẹ̀lú nọńbà ìdánimọ̀ EB/19C/0523 àti Odiji Oritsetsolaye EB/19C/0530. Ní kété tí wọ́n mú wọn ni àwọn àgùnbánirọ̀ náà ti ṣàlàyé pé, àwọn kò le wọ sòkòtò funfun pélébé tí àjọ náà fún wọn nítorí pé kò bá ìgbàgbọ́ àwọn mu láti wọ̀ọ́.
Gbogbo akitiyan aláṣẹ àti adarí àjọ náà láti mú wọn rí ìdí tí ó fi yẹ fún wọn láti wọ sòkòtò náà ló já sí pàbó. Kété ni ilé ẹjọ́ tí ó wà fún àwọn agùnbánirọ̀ ní ìpàgọ́ náà dáwọn lẹ́bi títàpá sófin àti fífi ọwọ́ pa idà àlàkalẹ̀ àjọ NYSC lójú ti wọn sì fi ọwọ́ òsì júwe ilé fún wọn lẹ́yìn ọ̀ rẹyìn
N kò leè fi ìdúnú mi pamọ́ lọ́jọ́ ìkómọ àwọn ìbẹta….Yinka Ayefele
Fẹ́mi Akínṣọlá
Ẹ̀dá ò láròpin láyé, ṣé bí ó se wu Olúwa Ọba níí sọlá, fẹ́ni Ó wù ú,bẹ́ẹ̀ gẹ́lẹ́ ni ọ̀rọ̀ níbi tí t’ọba, tìjòyè, ọ̀tọ̀kùlú ìlú àti àwọn ìlúmọ̀ọ́ká olóṣèlú,ti péjú pésẹ̀ yẹ́ àwọn ìbẹta t’Ọ́lọ́run fi ta gbajúgbajà olórin Yinka Ayefele lọ̀rẹ níbi ìkómọ wọn.
Nínú oṣù keje ọdún 2019 ni Yinka Ayefele kò le pa oore náà mọ́ra tó sì tú ìròyìn ayọ̀ náà síta pé Ọlọ́run ṣe ìdílé òun lóore ńlá. Níbi ìkómọ àwọn ìbẹta yìí, kìí ṣe ọ̀rọ̀ èrò diẹ̀ tabi wẹ́wẹ́, ẹsẹ̀ kò gbèrò síbẹ̀ àwọn lóókọ lóókì láwùjọ gan wá darapọ̀ níbi ayẹyẹ náà.
Ṣaájú ni àwọn èèyàn tí ń gbọ fìnrìnfìnrìn bíi pé Ìròyìn òfegè no tó sọ pé ìyàwó òǹkọrin yìí bímọ ṣùgbọ́n tí òun pẹ̀lú tètè bọ́sí ìgboro láti ṣàlàyé pé ìyàwó òun kò tíí bímọ. Ẹ dákẹ́ àhesọ ọ̀rọ̀, n kò bí ìbẹta – Yinka Ayefẹlẹ. Ṣùgbọ́n nígbà tí ọ̀rọ̀ náà di òhun, olórin yìí kò bo oore Ọlọ́run mọ́ra láti ìgbà tó ti kọ́kọ́ fi ojú àwọn ọmọ mẹ́ta náà hànde. Lára ọ̀nà ìdúpẹ́ rẹ̀ ni ìsìn ìkómọjáde tó wáyé lọ́jọ́ àìkú ,ọjọ́ kẹta oṣù Kọkànlá ọdún 2019.
Lọ́jọ́ ìkómọ náà, àwọn èèkàn ìlú péjú síbẹ̀. Pẹ̀lú ayọ̀ àti ìdùnnú ni wọ́n sì fi ń yẹ́ ìyá, bàbá àti àwọn ẹ̀bùn Ọlọ́run naa sí. Yinka Ayefele fi ìmọrírì rẹ̀ hàn sí àwọn tó wá síbi ìkómọ àwọn ẹ̀ta ọba ọmọ tó wọlé tọ ìdílé rẹ̀ wá.
Ọmọọba mẹwàá ló du òyè pẹ̀lú Adeyẹmi, tó sì já mọ lọ́wọ́.
Fẹ́mi Akínṣọlá
Ọlayiwọla Adeyẹmi Kẹta, ti pé ẹni ọdún mọ́kànlélọ́gọ́rín lókè eèpẹ̀ bẹ́ẹ́ ló ti lo ọdún méjìdínláàdọ́ta lórí ìtẹ́ àwọn baba ńlá rẹ̀.
Òjò ti ń pa igún bọ̀, ọjọ́ ti pẹ́ ni ọ̀rọ̀ Ọba Adeyẹmi, tori pé ojú rẹ̀ ti rí ọ̀pọ̀ ìrírí sẹ́yìn kó tó jọba àti lẹ́yìn tó jẹ ọba tán.
kìí kúkú se ààfin ọba ni wọ́n ti wo ọba Adeyẹmi nígbà tó wà léwe, nítorí pé a rí i kà pé ó ti gbé nílùú Abẹokuta, Isẹyin àti Eko gan an rí. Ọmọ-Ọba ni Lamidi Ọlayiwọla, nítorí inú ìdílé Ọba Alówólódù nílùú Ọyọ ni wọ́n ti bíi, bàbá àti baba-baba rẹ̀ sì jẹ Alaafin pẹ̀lú .
Orúkọ bàbá rẹ̀ ni Ọba Adeniran Adeyẹmi keji, ẹni to wa lori itẹ, ki ijọba to rọ ọ loye nitori pe o n lọwọ ninu oselu sise Ọjọ Kẹẹdogun, osu Kẹwa ọdun 1938 ni wọn bi Lamidi Ọlayiwọla, eyi tii se ọdun mọkanlelọgọrin sẹyin
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọmọ ọba ni, síbẹ̀, wọ́n kò wo Lamidi kékeré nínú ààfin Ọyọ gẹ́gẹ́ bíi ọmọ ọlá, ìlú Isẹyin lẹba Ọyọ ni wọ́n ti wo dàgbà, tó sí tún lọ sílé kéú níbẹ̀ Lamidi Ọlayiwọla tún gbé ní ọ̀dọ̀ ọ Alake tilẹ̀ Ẹgba, Ọba Ọladepo Ademọla, kó tó di pé wọ́n tún rọ Alake yìí lóyè Ó tún lọ gbé Ọlọla-binrin Kofoworọla Abayọmi ladugbo Keffi, ní Ikoyi nílùú Eko, tó si lọ sílé ẹkọ Mọda, Ọbalende Modern School Lẹ́yìn èyí ló mórílé ileẹkọ girama St.Gregory‘s College, Ọbalende. Ìmọ̀ nípa iṣẹ́ Amòfin ló wu Lamidi láti kọ́ nílé ẹkọ fásitì kan nílùú oyinbo, ó ku ọjọ́ méjì tí yóò tẹ ọkọ̀ létí ni wọ́n rọ bàbá rẹ̀ lóyè, tí kò sì leè lọ mọ́.
Iṣẹ́ àáyàn láàyò tí Lamidi kọ́kọ́ mú se nígbà èwe rẹ̀ ni iṣẹ́ adójútòfò (Insurance), tó sì tún jẹ́ akọsẹ-mọsẹ abẹ̀sẹ́kùbíòjò, bẹ́ẹ̀ sì ló tún máa ń se eré i ìdárayá títí di kóko yii lai naani ọjọ ori rẹ Ki Ọlayiwọla to gun ori itẹ àwọn baba ńlá rẹ̀, iyawo meji lo ni, Olori Abibat Adeyẹmi, tí wọ́n ń pè ní iya Dodo àti Olori Rahmat Adedayọ Adeyẹmi, tí wọ́n mọ̀ sí iya Ilé kótó.
Orúkọ àkọ́bí ọmọ Ọba Adeyẹmi ni Kudirat Akọfade Erediuwa, ẹni tó ti jáde láyé báyìí. A ríi gbọ́ pé èèyàn mẹ́wàá ló du ìtẹ́ Aláàfin pẹ̀lú Lamidi Ọlayiwọla lẹ́yìn ikú u Aláàfin Bello Gbadegẹsin Ladigbolu kejì.
Lára àwọn tó du ipò náà ni Àrẹ̀mọ Sanni Gbadegẹsin, Ọmọọba Ọlanitẹ Ajagba, Ọmọọba Afọnja Ilaka, Ọmọọba Sanda Ladepo Ọranlọla àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ. Ọjọ́ Kẹrinla osu Kinni ọdun 1971 ni Ọba Lamidi Ọlayiwọla gun orí ìtẹ́ àwọn baba ńlá rẹ̀, tó sì di Ọba Lamidi Ọlayiwọla Adeyẹmi kẹta Aláafin máa ń sọlá láàrín àwọn aya rẹ̀, paàpá àwọn tó jẹ́ ọ̀dọ́, tí wọ́n sì tún jẹ ojú ní gbèsè ni ọ̀dẹ̀dẹ̀, ó sì máa ń mu wọn yangàn lọ sí ọ̀pọ̀ ibi tó bá ń lọ Lára àwọn arẹwà aya Aláàfin ni Olorì Ola, Memunat, Badrat. Ní ẹni ọdún mọkanlelọgọrin, Ọba Adeyẹmi ní okun àti agbára tó ju tàwọn èwe mìíràn lọ, tó sì bí ìbejì ní ẹ̀ẹ̀mejì àti ìbẹta.
Onkọtan, Onpitan ati ọlọpọlọ pipe ni Alaafin, ti ko si gbagbe ọpọ itan ilẹ Yoruba ati Nàìjíríà láì náání ọjọ́ orí rẹ̀. Lára àwọn awọn ọmọ Aláàfin tó gbajúgbajà ni Amofin Babatunde, Ọmọọba Fọlasade, Taibat, Nurudeen Adesẹgun, Akeem Adeniyi (Skimmeh), Adebayọ Fatai ati bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àwọn ọmọ Aláàfin kan ti di ipò òsèlú mú sẹ́yìn, tí àwọn mìíràn sì tún wà nípò òsèlú. Lára wọn la ti rí Fọlasade àti Taibat tí wọ́n ti jẹ Kọmíṣọ́nnà nipinlẹ Ọyọ nígbà kan rí àti Akeem Adeniyi, tó ti jẹ alága ìjọba ìbílẹ̀ ri, tó tún lọ sílé aṣòfin àpapọ̀ ilẹ wa Ọba Adeyẹmi gbáfẹ, o gbóge, tó sì rẹwà lọ́kùnrin.
Titi di akoko yii, enikeni ko le so pato ohun to sekupa oludije ipo gomina labe egbe oselu APC ni ipinle Kogi, Abubakar Audu. Se ise aye ni abi amuwa Olorun oba? Ohun ti ko ye enikan, kedere ni niwaju Olorun Oba. Olayemi Oniroyin, joojumo ni mo n kogbon aye. Gbogbo igba ni mo si n ran ara mi leti wi pe asan ni duniyan, omulemofo nigbogbo re pata je. Sugbon adura kan lo wu mi ti mo fe se fun gbogbo eyin ololufe Olayemi Oniroyin, ojo ti ire ayo yin ba wole de, imo esu ko ni ba ayo naa je. Odun n lo sopin, ibanuje, o kere, o tobi, ko ni wo ile wa. A ko ni rogun ekun, idaamu, wahala, ipayinkeke ko ni yale enikeni wa. Amin.
