Àṣà Oòduà

Tag: Asa Oodua

  • Ènìyàn mó̩kàndínlógójì ti ní àsepò̩ pèlú alárùn coronavirus l’Ogun

    Ènìyàn mó̩kàndínlógójì ti ní àsepò̩ pèlú alárùn coronavirus l’Ogun
    Ìròyìn láti o̩wó̩ Yínká Àlàbí


    Iberu bojo ti po gan-an ni ipinle Ogun bayii, paapaa julo lati igba ti ayewo ti fihan pe alarun buruku kan ti wo orileede yii lati orileede Italy.
    Lati igba naa ni ijoba ti bere si nii se iwadii gbogbo ibi ti arakunrin naa de ki o to di pe aisan naa daa gunle.

    italy corona virus


    Won ni ilera ti yara n sele si arakunrin naa, amo ayewo to gbopan gbodo waye pelu awon to ba se ipade ni Ewekoro to wa ni ipinle Ogun.
    Won ni ayewo gbodo wa pelu eni to fi moto gbee lati papako ofurufu, won ni ayewo gbodo waye lori awon ti won jo wo baalu de ipinle Eko ati bee bee lo.


    Elegbe gbogbo ipinle ni o ti gbaruku ti imurasile arun buruku naa ki o maa baa ba won ni ojiji. Iwadii ko tii fihan boya awon eniyan yii ti ko arun tabi won ko koo.

  • Pa Kasumu, ó dìgbà kan ná

    Kayode Odumosu,papòdà lẹ́ni ọdún mẹ́tàdínláàdọ́rin

    Gbajúgbajà òṣèré tíátà Kayode Odumosu tí gbogbo èèyàn mọ̀ sí Pa Kasumu ti juwọ́ ìgbẹyìn sáyé pé ó dìgbàkan.

    ”Èèyàn dáadáa ni wọ́n yàtọ̀ sí pé wọ́n jẹ́ òṣèré tíátà.Ikú wọ́n jẹ́ eléyìí tó fi ọ̀kọ̀ọ̀kan wa lẹ́mìí”

    Yàtọ sí Mr Latin àwọn òṣèré míràn bí Foluke Daramola ti fi ìkéde ikú Pa Kasumu sí ojú òpó wọn ní Instagram pẹ̀lú ọ̀rọ̀ ìkẹ́dùn ikú rẹ̀.
    Ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù Kẹta ọdún 1953 ni wọ́n bí Kayode Odumosu ní ìlú Ìbàdàn.

    Ọmọ Odogbolu ní ìpínlẹ̀ Ogun ni a gbọ́ pé Bàbá rẹ̀ jẹ́ tí ìyá rẹ̀ sì jẹ́ ọmọ Abeokuta.

    Ó ti kópa nínú ọ̀pọ̀ eré sinimá tí àwọn èèyàn sì mọ́ ọ̀ gẹ́gẹ́ bí ògbóǹtarìgì nínú awọn adẹrinposonu eré tíátà lédè e Yorùbá àti Gẹ̀ẹ́ṣì.

    Lọ́jọ́ Àìkú ní Ààrẹ àwọn òṣèré tíátà Yorùbá ní Nàìjíríà Bolaji Amusan Mr Latin fìdí ọ̀rọ̀ náà múlẹ̀ fún akọ̀ròyìn.

    Ó ti tó ọjọ́ mẹ́ta tí àìsàn ti ń bá Pa Kasunmu fínra,k kí ó tó wá já sí t’ọlọ́jọ́.

    http://iroyinowuro.com.ng/2020/03/02/pa-kasumu-o-digba-kan-na/

  • Ìjàm̀bá iná se ò̩nà Eko sí Ibadan ati Ibadan sí Eko pa

    Ìjàm̀bá iná se ò̩nà Eko sí Ibadan ati Ibadan sí Eko pa
    Ìròyìn láti o̩wó̩ Yínká Àlàbí
    Oro gbogbo kii se lori alabahun ni opopona Eko si Ibadan ati Ibadan si Eko. Lati igba ti awon Julius Berger ti bere ona naa ni titun se ni isolenu re ti po sii.


    Ijeeje to o koja yii ni oko ajagbe eleru kan dede dubu ona ti moto kankan ko le wole bee si ni ko si eyi to le jade fun bii wakati mefa gbako.
    Nnkan bii aago meje aabo ale oni naa ni ajagbe oko agbepo Kan tun gbana ti ko si oko to le koja lo Ibadan tabi wo Eko fun wakati kan gbako.


    Opelope awon eso FRSC ati awon panapana ti won tete ji giri si oro naa.
    Won bere si ni dari oko lati agbegbe ile epo Fagbems ti o je ibere Long bridge ti ko jinna lopo si ibi ti isele naa ti sele.
    Eyo si mu ki gbogbo oko to n wo Eko ati eyi to n jade maa pin ona kan gba.
    Ki Eledua so wa nibi ina leralera yii.

    Iroyin Owuro

  • Akiyesi Pataki

    Arákùnrin oníṣègùn oyinbo tó jẹ́ ọmọ bíbí Nigeria to wá n’ilu USA, fi ọrọ ìyànjú yí ranṣẹ fún anfaani ara wa. Jọ̀wọ́ ká, kí ó sì mú lo fún ìtọ́jú ara rẹ. Dr. A. Malgwi

    Ọna ti àwọn ọdọ wá lóde òní, ngba ni àìsàn kidirin jẹ ohun tó ndẹru báni. Mo nfi itẹjade yí ranṣẹ torí kò le ràn wá lọ́wọ́ nínú ewu àìsàn kidirin.
    Jọ̀wọ́ fara balẹ láti ka ọ̀rọ̀ ìsàlẹ̀ yí:

    AKIYESI PATAKI

    • KIDIRIN WA GBA ÀMÓJÚTÓ TÓ PÉYE

    Bí ọjọ́ méjì sí ìgbà tá wá yí, ní a gbọ ìròhìn ikú ọkàn ni àwọn òṣeré ori itage ọmọ ilẹ̀ wá ti àìsàn kidirin ṣekú pá.
    Bakanna, Minister alabojuto Iṣẹ́, Honourable Teko Lake wá nílé ìwòsàn ni ẹsẹ kan ayé, ẹsẹ kan ọrùn, nítorí àìsàn kidirin yí na ni. Idanilẹkọ yi dá lórí bí a ṣe lè toju ara wa ti ao ni bá wọn nipin ninu àìsàn kidirin yí.

    EYI NI ONA MẸ́FÀ PATAKI TI ÀÌSÀN KIDIRIN FI ŃṢE ENIYAN

    1. Dídá itọ mọ àpò itọ fún ìgbà pipẹ lai tọ, jẹ́ ọ̀nà àkọ́kọ́ tí ó má ń fà àìsàn kidirin. Tí ile itọ wá bá ń kùn ju bó ṣe yẹ lọ, o má nba ilé itọ wá jẹ́. Itọ yí tí ao tọ jáde nílé itọ wá, kún fún ọpọlọpọ kòkòrò aifoju ri ti a n pe ni bacteria, ti wọn ba npẹ ju nílé itọ wá, wọ́n má npọ sì ni kíákíá. Èyí má fún àwọn kokoro yí lanfani láti máa padà sínu kidirin wá àti àwọn ọ̀nà miran ti wọn lé gba jáde, eyi má ńṣe jamba fún kidirin wá púpò. Nígbà miran, àwọn kòkòrò yí ni ó má nfa aisan atọsi ọlọyun àti orisirisi àwọn aisan bí nephritis àti uremia. Tí itọ bá gbọn wá, kí a tọ itọ yí lásìkò tó yẹ.
    2. Jíjẹ iyọ pupọ ju, tún jẹ́ ọna miran ti àìsàn kidirin fi ń mú wá. Ao gbudọ jẹ́ iyọ ju ìwọ̀n 5.8 grams lọ ní ijoko ẹkan ṣoṣo.
    3. Jijẹ ẹran pupọ ju. Èròjà protein to wá nínú ẹran, to ba pọ ju má npa kidirin wá lára. Kí èròjà protein ṣe ń kuro lára ẹran tí a ń jẹ, bẹ ní kemika ammonia na ma ń jáde pẹlu rẹ. Kemika ammonia yí ko ni ìwúlò kankan lára. Tí ammonia yí bá ti ń poju bó ṣe yẹ lọ, ó má ńṣe àkóbá fún kidirin wá. Jíjẹ ẹran pupọ ju má njẹ ki ammonia yí po jù nínú kidirin wá ti yio ba kidirin wá jẹ́.
    4. Mímú kafini pupọ ju. Kafini jẹ́ lára àwọn èròjà tí ó má nwa nínú àwọn minira bí Coca-Cola, nescafe tea àti òbí tí a njẹ. Kafini má njẹ ki ifunpa wá (blood pressure) ga ju bó ṣe yẹ lọ. Tí ifunpa wá bá nga ju, ó má ń ṣàkóbá fún kidirin wá. Torinaa, ẹ jẹ ki a sá fún mímú minira bí coke ati mimu nescafe pupọ ju àti jíjẹ òbí pupọ ju.
    5. Áìmu omi dada. Kidirin wá nílò omi láti ṣíṣe daradara, tí a kò bá mú omi daradara kidirin wá má ń ṣíṣe afipa ṣe àti wipe àwọn ìdọ̀tí (Toxins) tí kidirin wá yẹ kó sẹ kúrò nínú ẹ̀jẹ̀ wá, yio tun padà sára wá. Nítorí náà, ẹ jẹ ki a ma mu omi daradara, o kere ju kí a má mu omi pure water mefa lojumo. Ọ̀nà tó rọrùn láti mọ bóyá a ń mú omi to boti yẹ. Wò awọ itọ tó ń tọ bóyá ó pọn tàbí ó mọ bí omi. Tí ó bá pọn, ó kí mu omi tó. To ba mọ, ó nmu omi tó.
    6. Áìbìkítà láti ṣe ìtọ́jú aisan tó bá ńṣe wá lásìkò àti botiyẹ. Ẹ jẹ ki a ma tètè bójú tó àìsàn tó bá ńṣe wá lásìkò àti botiyẹ. Ẹ má ṣe ayẹwo ara wa nípa lílo àwọn ẸRỌ IFUNPA, ẸRỌ ITỌ SUGAR, ki a ma lọ rí dókítà wá lore kórè. Kí a má lo àwọn ogún wá nígbà tó yẹ. Ẹ jeki a rán ara wa lọ́wọ́. Ọlọ́run a ra wá lọ́wọ́ àti àwọn ẹbí wá lọwọ orisirisi àìsàn.

    Ẹ̀JẸ̀ KÍ A SA FUN ÀWỌN OGUN WỌNYI WỌ́N ŃṢE ÌPALÁRA FUN ARA WA, WON JE OGUN TÓ LEWU GIDI GAN-AN.
    *D-cold
    *Vicks Action-500
    *Actified
    *Coldarin
    *Cosome
    *Nice
    *Nimulid
    *Cetrizet-D
    Àwọn ogún yí ni èròjà Phenyle Propanol-Amide PPA. Èyí má nfa àìsàn rọparọsẹ(STROKE). Àwọn ogún yí ni ìjọba USA kò gbà láyé nilẹ wọn.

    Jọ̀wọ́, kí ó tó pá ìtẹ́ jáde yí rẹ, rán ọrẹ rẹ lọwọ nípa fífi ìtẹ́ jáde yí ranṣẹ si. Nípa ṣíṣe bayi, ó lè ràn ẹnikan lọwọ. Fi ranṣẹ sì ọpọlọpọ ènìyàn..

    Àwọn dókítà ni ilu United States tí ṣe àwárí àìsàn jẹjẹrẹ kan tó ndamu ọmọ ènìyàn lamu, ohun tó ń ṣokùnfà àìsàn yì ni èròjà kan tí a npe ni Silver Nitro Oxide. Silver Nitro Oxide ni kemika tí wọ́n fi bo nọmba tó wà lára Recharge card, tí a bá ra recharge card, e ma fi ekana ha kemika yí tí ó lè fà àrùn jẹjẹrẹ yí. Ṣé alábàápín atẹjade yí pẹlu awọn olólùfẹ́ rẹ.

    ÌRÒHÌN ÌLERA TÓ ṢE PÀTÀKÌ

    1. Gba ìpè lórí fóònù rẹ sì etí osi.
    2. Má ma lo ogún òní horo pẹlu omi tutu.
    3. Má ma jẹ onjẹ to wúwo lẹhin ago marun irọlẹ.
    4. Mú omi daradara lowurọ, mú omi niwonba lalẹ.
    5. Àkókò to dára jù fún orun sísun ju ni àgó mẹwa alẹ sì àgó mẹrin arọ.
    6. Ó kò gbọ́dọ̀ sún ni kété tí ó bá lo ogún tàbí jẹun tán.
    7. Tí agbára batiri fóònù rẹ bá ti kú ìlà kan, ó kó gbọ́dọ̀ gba ìpè, torí wipe, àwọn agbára aifoju tí fóònù rẹ má nto ìlọ́po 1000 tí ole ṣe àkóbá fún ìlera rẹ.

    Ǹjẹ́ ole fi ite jáde yí ranṣẹ sì àwọn ènìyàn tí ó bìkítà fún?
    Èmi ti ṣe bẹ.
    Anu ṣíṣe ó nan wa lowo ṣùgbọ́n imọ jẹ agbára.

  • Nnkan méje ti yóò yipada àti meje ti kò ni yi pada lẹ́yìn ti ilẹ Gẹ̀ẹ́si ti kuro labẹ EU

    Ǹkan méje ti yóò yipada àti meje ti kò ni yi pada lẹ́yìn ti ilẹ Gẹ̀ẹ́si ti kuro labẹ EU

    Fẹ́mi Akínṣọlá

    Lẹ́yin ọdún mẹ́ta lílọ bibọ̀ lórí ọ̀rọ̀ Brexit, ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì padà kúrò lábẹ́ EU ní aago mọ́kànlá alẹ́ ọjọ́ Jimọ ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n Oṣù kínní ọdún 2020.

    Láàrin yìí ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì yóò sì máa tèlé àwọn òfin EU bákan náà ni wọ́n á máa san owó tí ó yẹ. Àwọn ǹkan yóò jọra wọ́n sùgbọ́n àwọn míràn yóò máa yí padà.

    1.Gbogbo àwọn asojú ìgbìmọ̀ aṣòfin ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì yóò pàdánù ààyè wọn ní EU

    Adarí ẹgbẹ́ Brexit, Nigel Farage jẹ́ ọ̀kan lára àwọn agbétẹrù tó ní pé kí Uk fi EU sílẹ̀ náà sì jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn asojú mẹ́taleláàdọrin tí yóò pàdánù ààye wọn ní ilé Aṣòfin Yuropu.

    Èyí túmọ̀ sí pé lọ́wọ́lọ́wọ́ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì yóò fi gbogbo ètò òṣèlú àti àwọn àjọ tó jẹ́ ti EU sílẹ̀

    2.Kò sí àpérò European Union mọ́

    Asojú Ìjọba Ilẹ Gẹ̀ẹ́ṣì Boris Johnson yóó ní láti gba ìwé ìpe kó tó yọjú síbi àpérò EU lọ́jọ́ iwájú.

    Bákan náà àwọn mínísítà ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì kò ní le péjú síbi àpérò tó ní ṣe pẹ̀lú ètò kankan.

    3. A ó máa gbọ́ nǹkan tí ó pọ̀ nípa òwò

    Ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì yóó le má a bá àwọn orílẹ̀èdè míràn lágbàáyé sọ̀rọ̀ nípa Ìlànà tuntun lórí káràkátà.

    Ṣaájú àsìkò yìí UK kò ní àǹfànì láti se àdéhùn Ìdókoòwò pẹ̀lú orílẹ̀-èdè míràn bí i US àti Australia ṣe ń se, lásìkò tí wọ́n wà lábẹ́ EU.

    Èyí sì jẹ́ ọ̀kan nínú ìdí tí wọ́n fi kúrò ní EU , nítorí wọ́n fẹ́ ní oore-ọ̀fẹ́ láti ṣe nǹkan wọn fúnrawọn.

    Tí wọ́n bá tí ẹ̀ lu àlùyọ láti dóko-òwò pẹ̀lú orílẹ̀-èdè kan, wọ́n kò ní le se títí tí àsìkò tí won yóó fi kúrò ní EU pátápáta

    4. Ìwé ìrìna UK yóó pààrọ̀ àwọ̀

    Ìwé ìrìnà àlàwọ̀ omi aró yóò padà wá lẹ́yìn ọgbọ̀n ọdún tí wọ́n ti yíi padà sí àwọ̀ tí wọ́n n lò lọ́wọ́ báyìí.

    Ìpolongo yìí wáye lọ́dun 2017 láti padà sí aláwọ̀ búlúù tí wọ́n ó lò ní ọdún 2021.

    5. Owó Brexit
    Ó tó mílíọ̀nù mẹ́ta owó brexit tí wọ́n kọ déètì ọjọ́ kọkànlélọ́gbọ̀n oṣù kínní lé lórí tí wọ́n sì kọ àkọlé “Peace, prosperity and friendship with all nations”, yóó bẹ̀rẹ̀ sí ní di níná ní ọjọ́ Jimọ.

    Ọ̀pọ̀ ló ti tako owó náà tí wọ́n sì láwọn kò fọwọ́ sí i.

    Ẹ̀wẹ̀, àwọn owó ẹyọ náà ni wọ́n ti dá padà, tí wọ́n sì ti fi ṣe nǹkan míràn lẹ́yìn tí àsìkò tí wọ́n dá ti kọjá

    6. Ẹ̀ka Brexit ti parí ojúse wọn, abala náà yóó kógbá sílé

    Àwọn ìgbìmọ̀ tó ń mójútó bí ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì sẹ lo sí Brexit ti di títúká báyìí.

    Ẹ̀ka tó mójútó kíkúrò ní EU tí asojú Ìjọba tẹ́lẹ̀ Theresa May dá sílẹ̀ lọ́dún 2016 náà yóó kúrò nípò

    Tí àpérò kankan bá jẹyọ lọ́jọ́ iwájú, àwon alágbàwí UK yóó ma fi Downing Street ṣe olú ilé iṣẹ́ wọn.

    7. Orilẹ̀-èdè Germany kò ní fi àwọn ọ̀daràn ránṣẹ́ sí UK

    kò ní ṣeéṣe fún àwọn ọdanran kan láti padà sí UK tí wọ́n bá ti fi ìgbà kan ṣá lọ sí Germany tẹ́lẹ̀.

    Orílẹ̀ -èdè Germany kìí gbà kí wọ́n mú ọmọ ìlú rẹ̀ lọ sí orilẹ̀-èdè tó bá yàtọ̀ sí èyí tó wà lábẹ EU.

    Kò tí dáju bóyá irú rẹ̀ náà le ṣẹlẹ̀ sí àwọn ọmọ orílẹ̀-èdè míràn bíi Slovania.

    Nítorí pé ìsípò padà ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì bẹ̀rẹ̀ lóní wàràǹsesà, àwọn nǹkan mìíràn kò ní yí padà, ó kéré tán títí di inú oṣù kejìlá ọdún 2020.

    1. Ìrìn Àjò
    Ọkọ̀ òfurufú àti reluwé yóò ma ṣe iṣẹ́ bí ó ṣe ń ṣe é tẹ́lẹ̀.

    Lásìkò ìsípò padà , àwọn ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì yóó sì má tò sí ibi tí wọ́n pèsè fún àwọn ọmọ EU nìkan

    2. Ìwé ìwakọ̀, ìwé níní ǹkan ọ̀sìn

    Níwọ̀n ìgbà tí ó bá ti jẹ́ pé kò ti lùgbàdi àkókò

    3. Káàdì European Health Insurance (EHIC)
    Káàdì yìí ni wọ́n má fi ń gba ìtọ́jú yálà tí ènìyàn bá ṣe àìsàn tàbí wọ́n ní ìjàmbá kan tàbí òmíràn

    Wọ́n le lọ ní orílẹ̀-èdè tó bá wà ní abẹ́ EU, ni Switzerland, Norway, Iceland àti Liechtenstein, èyí yóó sì máa siṣẹ́ lọ títí wọ́n yóó fi sípò padà tán.

    4. Wọ́n le máa siṣẹ́ kí wọ́n máa gbé ní EU
    Òmìnira wà fún láti yan sí ibi tó bá wù wọ́n lásìkò ìsípò padà, àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì yóó sì ní àǹfààní Gẹ̀ẹ́ṣì ní láti má gbé, tí wọ́n ó sì má siṣẹ́ ní EU bí wọ́n ṣe ń ṣe tẹ́lẹ̀

    Bákan náà ni yóó sì ṣe rí fún ọmọ EU kankan tó bá fẹ́ láti ma ṣiṣẹ́ tàbi gbé ní UK

    5. Owó ìfẹ̀yìntì

    Àwọn ọmọ ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́ṣì tó ń gbé ní EU yóó sì máa gba owó ìfèyìntì wọn lọ bẹ́ẹ̀ ni wọ́n yóó ma gba àwọn àjẹmọ́nú tó bá ń gun orí rẹ̀ lọ́dọọdún

    6. Dídáwó sí ìsúna EU

    Títí ti wọ́n yóò fi pari ètò ìsípò pàda, Uk yóò sì má dá owó sí àpò ìṣúná EU. Ìtumọ̀ èyí ni pé àdéhùn tó ti wà nílẹ̀ tẹ́lẹ̀ láti máa dáwó sí ètò kan tó wà nílẹ̀ tẹ́lẹ̀ ò ní yẹ̀.

    7. Òwò ṣíṣe
    Ìdókoòwò UK àti EU yóó sì wà bó ṣe wà láì ní àfikun àwọn owó kankan nínú

  • Kí gbogbo àwọn olórí ààbò lọọ rọ́kún nílé – Ilé ìgbìmọ̀ asojú

    Kí gbogbo àwọn olórí ààbò lọọ rọ́kún nílé – Ilé ìgbìmọ̀ asojú
    Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí

    Abajade ipade ile igbimo asoju to wa ni Abuja ni “a kuku joye san ju enu mi ko ka ilu lo”. Won ni ki gbogbo awon olori eso aabo Naijiria lo sinmi nile. Won ni ko si ogbon atinuda kankan fun enikankan won mo. Ki won lo, ki aaye le wa fun “awon odo iwoyi to mo ehoro iwoyi le”.


    Won ni ko si ohun meji to fa eleyii bi ko se eto aabo ilu yii to n buru sii lojoojumo. Won ni agbara won ko ka awon onise ibi yii.
    Koda, ni ile igbimo asofin agba, Seneto Abaribe ni ki Aare Muhammadu Buhari tile maa lo nitori pe oun ati egbe APC ko mo eyi to kan mo. O ni ona abayo ko si fun won mo.


    Bi o tile je pe eyi fa tita ohun si ara eni laarin awon egbe oselu APC ati PDP, koda ile ise Aare naa da sii. Won ni Abaribe ko ni enu oro rara nitori pe egbe re naa lo ba ilu yii je de ibi to baje de. Won ni ko rorun lati tun nnkan se bi o se rorun lati ba nnkan je.

  • Jonathan sàbẹ̀wò sí Buhari


    Ara iroyin yajoyajo to wole ni abewo ti Aare ana, Omowe Goodluck Jonathan se si Aare Mohammadu Buhari ni Aso Villa to wa ni oluulu Naijiria ni Abuja.


    Ipade bonkele ni ipade yii nitori pe awon mejeeji tilekun mori ni, won ko si ti so nnkankan fun awon oniroyin nipa ipade pajawiri naa.

    Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí

  • Ìjọba Àpapọ̀ Kò Gbẹ́sẹ̀lẹ̀ Lé Owó Tó Tọ́ Sáwọn Ìjọba Ìbílẹ̀ L‘ọyọ

    Ìjọba àpapọ̀ kò gbẹ́sẹ̀lẹ̀ lé owó tó tọ́ sáwọn ìjọba ìbílẹ̀ l‘Ọyọ

    Fẹ́mi Akínṣọlá

    Lórí ọ̀rọ̀ kan tó gbà gboro kan pé àgbẹjọrò àgbà orilẹ̀-èdè Naijiria, Abubakar Malami ti pàṣẹ fún gómìnà ìpínlẹ̀ Oyo láti gba àwọn alága káńṣù ti wọ́n yọ nípò pada, Ìjọba Ọyọ ti fèsì lórí ìṣẹ̀lẹ̀ náà.

    Nígbà tó ń sẹ̀rí ọ̀rọ̀ náà, Akọ̀wé ìkéde ìjọba ìpińlẹ̀ Oyo, Ọgbẹ́ni Taiwo Adisa ní, ìrọ tó jìnà sí òtítọ ni nítori pé òun kò tí ì rí lẹ́ta kankan tó jọ bẹ́ẹ̀ láti ọ̀dọ̀ Malami.
    Ó fí kún un pé kò sí ìgbà kankan tí Malami jáde láti sọ pé òun kọ lẹ́tà ránṣẹ́ si ìpínlẹ̀ Oyo, pẹ̀lú àfikún pé, ó se pàtàki ki àwọn akọ̀ròyìn máa ṣe ìwádìí wọ́n dáradára, ki wọ́n tó máa tan ìròyìn tí kò fi ìdí múlẹ̀ káàkiri.

    Lórí àhesọ ọ̀rọ̀ kan tó sọ pé, ìjọba ìpinlẹ̀ Oyo kò rí owó gbà láti ọ̀dọ̀ ìjọba àpapọ̀ fún àwọn ìjọba ìbilẹ̀, nítori pé àwọn Alága fìdíẹ ni wọ́n fi sí ìjọba Káńsù Adisa ní òfo ọjọ́ kejì ọjà ni ọ̀rọ̀ ọ̀hún.

    ” Ẹni tí wọ́n bá nà ló yẹ kí ara máa ta, tí ìjọba ìpínlẹ̀ Ọyọ kò bá rí owó gbà, ẹnu ìjọba ìpínlẹ̀ ni ẹ ó ti gbọ́ kìí ṣe ẹnu àwọn ìròyìn ẹlẹ́jẹ̀. Nítorí náà, òfúùtù fẹ́ẹ̀tẹ̀ ni Ìròyìn tó ní àwọn Ìjọba ìbílẹ̀ ní Ọyọ kò rí owó tó tọ́ sí wọn gbà láti ọ̀dọ̀ Ìjọba àpapọ̀.”

  • Ó ju ẹnu Malami lọ láti ní ètò náà kò bófin mu

    Ó ju ẹnu Malami lọ láti ní ètò náà kò bófin mu

    Kí ojú má ríbi, gbogbo ara lòògùn rẹ̀, èyí ló mú kí Gómìnà ipinlẹ Ọyọ, Ṣèyí Mákindé sáré tètè gba ìlú Abẹokuta lọ, láti lọ ṣèpàdé pọ̀ pẹ̀lú Olóyè Olusẹgun Ọbasanjọ.

    Gẹ́gẹ́ bi ìwé iroyin kan ti wi, abẹwo Seyi Makinde naa ko sẹyin bi ijọba apapọ se ni agbekalẹ eto alaabo Amotekun ko ba ofin ilẹ wa ọdun 1999 mu.

    Déédé aago méjì kọjá Ìṣẹ́jú díẹ̀ ni Mákindé gúnlẹ sí ọgbà Ilé iyawe-kawe Ọbasanjọ tó wà nílùú Abẹokuta, tí àwọn méjéèjì sì jọ se ipade bonkẹlẹ.

    Gómìnà Mákindé, ẹni tí Sẹ́nétọ̀ Hosea Ayoola Agboola àti olùdámọ̀ràn rẹ̀ fétò ààbò, Fatai Owoseeni kọ́wọ̀ọ́rìn pẹ̀lú rẹ̀, jáde síta lẹ́yìn ìpàdé náà ní aago mẹ́rin ààbọ̀.

    Nígbà tó ń báwọn akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ lẹ́yìn ìpàdé náà, Mákindé ní Ìjọba àpapọ̀ kò lágbàra láti kéde pé Ìkọ Àmọ̀tẹ́kùn” kò bófin mu.

    “Ní irú orílẹ̀èdè táa wà yìí, èmi kò rò pé ó yẹ kí irú agbẹjọ́rò àgbà nílẹ̀ wa ṣàdédé dìde, máa dá òfin se lọ́wọ́ ara rẹ̀’

    “Kìí se ojú òpó ìkànsíraẹni lórí ayélujára ni èèyàn ti ń se ìjọba, ìhà tí màá sì kọ sí ohun tí Malami sọ kò bá yàtọ̀ tó bá jẹ́ pé ó kọ ìwé sí wa lórí ọ̀rọ̀ náà, àmọ́ orí ayélujára nìkan ni mo ti ń ka ìròyìn ohun tó sọ”

    Mákindé fikún pé ojúṣe agbẹjọ́rò àgbà nílẹ̀ wa ni láti gba Ààrẹ nímọ̀ràn lórí àwọn ọ̀rọ̀ tó níí se pẹ̀lú òfin, àmọ́ èmi kò mọ òfin tó fún Malami lágbára láti sọ irú ohun tó kéde yii.

    Fẹ́mi Akínṣọlá

  • Ẹ kéde iye ọlọ́pàá tó gba rìbá, kí ẹ tó má a yin ra a yín… Aráàlú sọ fún iléeṣẹ́ ọlọ́pàá

    Ẹ kéde iye ọlọ́pàá tó gba rìbá, kí ẹ tó má a yin ra a yín… Aráàlú sọ fún iléeṣẹ́ ọlọ́pàá

    Èsì àwọn ọmọ Nàìjíríà tó tẹ̀lé bí iléèṣẹ́ ọlọ́pàá ṣe yin ara rẹ̀
    Lórí káàdì tí wọ́n fi síta lójú òpó ayélujára Twitter wọn, iléeṣẹ́ ọlọ́pàá sọ pé káàdì náà jẹ́ àfihàn àkójọpọ̀ àwọn àṣeyọrí wọn láàrin ọjọ́ kẹrìndínlógún, oṣù Kínní, ọdún 2019 sí ọjọ́ kẹrìndínlógún, oṣù Kínní, ọdún 2020.

    Wọ́n tọ́ka sí àwọn ‘ẹ̀ka’ bí àwọn afurasí, ọmọ ẹlẹ́gbẹ́ òkuǹkùn, tí ọwọ́ tẹ̀, tó fi mọ́ iye ọkọ̀ tí wọ́n jígbé, ṣùgbọ́n tí ọlọ́pàá gbà padà, àwọn afurasí ajínigbé àti adigunjalè, tó fi mọ́ iye nǹkan ìjà olóró tí wọ́n rí gbà.

    Ṣùgbọ́n ṣá, bí àwọn ọmọ Nàìjíríà kan ṣe ń gbóríyìn fún àwọn ọlọ́pàá ni àwọn kan ń sọ pé àwọn ọmọ Nàìjíríà ló yẹ kó fi irú káàdì ìgbéléwọ̀n náà síta, kìí ṣe iléeṣẹ́ ọlọ́pàá.

    Bákan náà ni àwọn kan tún ń sọ, paàpá lábẹ́ Ìkéde iléeṣẹ́ ọlọ́pàá ọ̀hún pé, ó yẹ kí wọ́n ó kọ iye àṣìta ìbọn ọlọ́pàá tó pa aráàlú, rìbá gbígbà, iye àwọn ọ̀dọ́ tí ọlọ́pàá fìyà jẹ lọ́nà àìtọ́, àti àwọn ẹ̀sùn mìíràn tí aráàlú fi ń kàn àwọn ọlọ́pàá sí orí káàdì náà.

    Yàtọ̀ sí èyí, àwọn kan sọ pé ó yẹ kí wọ́n kọ iye afurasí tí ọ̀rọ̀ wọn wà nílé ẹjọ́, àti àwọn tó ti gba ìdájọ́ s’órí káàdì ìgbéléwọ̀n náà.

    Àwọn kan tilẹ̀ sọ pé kò dára bí wọ́n ṣe gbé káàdì ìgbéléwọ̀n náà, tó ṣàfíhàn ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù Kínní, ọdún 2019 sí ọjọ́ kẹrìndínlógún oṣù Kínní, ọdún 2020, jáde ní ọjọ́ kẹsàn án, oṣù Kínní, 2020.

    Títí di àkókò yìí, iléeṣẹ́ ọlọ́pàá kò tíì f’èsì sí ìkankan.

    Fẹ́mi Akínṣọlá

    Iroyin Owuro