Àṣà Oòduà

Author: ayangalu

  • Soworẹ́ Gbòmìnira Láhàmọ́ Ọ́ Dss Pẹ̀lú Ọgọ́rùn Ún Mílíọ̀nù Náírà

    Soworẹ́ gbòmìnira láhàmọ́ ọ́ DSS pẹ̀lú ọgọ́rùn ún mílíọ̀nù náírà

    Fẹ́mi Akínṣọlá

    Èèyàn téégún ń lé,kó máa rọ́jú,bó ṣe ń rẹ ará ayé,náà ló ń rèrò ọ̀run. Àgbálọ gbábọ̀, ilé ẹjọ́ gíga t’ìjọba àpapọ̀ l’Abuja ti gba béèlì Omoyele Soworẹ́ to ṣagbatẹru iwọde “Revolution Now”.
    Ọgọrun un miliọnu náírà ni ilé ẹjọ́ fi fun Soworẹ́ ni béèlì pẹlu oniduro meji lọsan ọjọ Ẹti.
    Soworẹ́ ti wa ni ahamọ ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ DSS lati ọjọ kẹta oṣu Kẹjọ ọdun yii lẹyin ti wọn mu un niluu Eko.

    Adajọ Ijeoma Ojukwu paṣẹ fun Soworẹ́ pe ko gbọdọ rinrin ajo kuro l’Abuja.
    Ẹwẹ ileẹjọ kan ti kọkọ paṣẹ pe ki ajọ DSS fi Sowore silẹ latimọle wọn pẹlu akẹgbẹ rẹ, Olawale Bakare, ṣugbọn ajọ DSS kọ lati tẹle aṣẹ ileẹjọ.
    Aadọta miliọnu naira ni ile ẹjọ fi gba béèli Bakare lẹyin ti wọn fi ẹsun onikoko meje kan wọn ninu eyi ti ifipa doju ijọba bolẹ wa ninu rẹ.
    Adajọ Ojukwu ni kosi idi kan to le mu ki ileẹjọ ma fun Soworẹ́ ati Bakare ni béèli.
    Ṣùgbọ́n, adajọ kilọ fun Soworẹ́ pe ko gbọdọ ba awọn Akọ̀ròyìn sọrọ lẹyin béèli rẹ.

  • Ilééṣẹ́ Aṣọ́bodè Naijiria ń pa bílíọ̀nù N5.8 wọlé lójúmọ́

    Ilééṣẹ́ Aṣọ́bodè Naijiria ń pa bílíọ̀nù N5.8 wọlé lójúmọ́

    Fẹ́mi Akínṣọlá

    Ṣe n ta o ba fẹ ba fẹ o bajẹ, o ní ba a ṣe e ṣe e.N lo bi ọrọ kan ti ọ̀ga agba asọbode ilẹ yìí sọ pé,
    “Naijiria ti n jere pupọ lati igba ti a ti ti ẹnu ibode wa pa”
    Ọ̀ga agba pata fun ileeṣẹ Aṣọbode Naijiria, Hameed Ali ti kede pe ileeṣẹ naa n pa biliọnu mẹrin le si biliọnu mẹfa naira “`to din
    lẹgbẹrun lọna igba wọle lojoojumọ.“`
    O ni kete ti ijọba Naijiria ti ẹnu bode rẹ pa ni awọn ti n pa owo yii wọle sapo ijọba apapọ bayii.
    Lọjọ ru ni Ali sọrọ yii lasiko to n dahun ibeere lọdọ awọn ọmọ igbimọ to n mojuto eto iṣunna lọdun 2020-2022.
    Loṣu kẹjọ ọdun yii ni ijoba Naijiria ti ẹnu ibode rẹ pa pẹlu awọn orilẹ-ede to mule tii bii Benin Republic.
    Ijọba Naijiria ni awọn gbe igbesẹ yii lati mu ẹdinku ba awọn to n ṣe fayawọ ọja wọle.
    Hameed Ali ṣalaye pe owo naa n wọle nitori pe ẹnikẹni to ba fẹ ko ọja wọ Naijiria ko ni abuja lọna ọpẹ ju ko san owo ẹnu ibode lọ.

    Ali ni ẹru kọkọ ba oun nigba ti a tilẹkun ẹnubode wa pe boya owo ti a n pa wọle a dinku ṣugbọn idakeji lo pada ja si fun ijọba Naijiria.

    Hameed ni koda lọjọ kan ṣoṣo loṣu to kọja, owo ti àwọn pa wọle le ni biliọnu mẹsan an naira.
    O ní ohun ti àwọn tun ri ni pe awọn ọja ti wọn n ko wọle naa jẹ lati orilẹ-ede Benin .
    Ali ni kete ti àwọn ti ẹnubode pa, wọn ko ni ọna miiran ju ki wọn gbe ọja wọn gba Apapa tabi TinCan Island ki àwọn si gba owo to yẹ lori ọja naa.
    Nítẹsiwaju ọrọ rẹ o ní àwọn tun ti rii pe, odiwọn iye epo béntiroo ti àwọn eniyan Naijiria n lo lojumọ naa ti dinku.

    Ọ̀ga agba aṣọbode fidiẹ mulẹ pe o to iwọn miliọnu mẹwaa o le jala epo meji to ti dinku nínú odiwọn epo bẹntiroo ti àwọn eniyan Naijiria n lo.
    O ni eyi fihan pe epo rọbi yii ni wọn n ji gbe lọ si Benin lọna aitọ.

    Ali mẹnuba ọpọ awọn ile epo to wa loju ọna ẹnubode bii Ilaro, Idi iroko ati awọn ilu si ileto ẹnu bode Naijiria.
    Ni eyi ti a ti ri ẹri pe wọn ji epo rọbi ko lọ sita.

    Iroyin Owuro

  • Ìjàpá Tó Wà Ní Ààfin Ṣọ̀ún Ògbómọ̀ṣọ́ (Alàgbà) Ti Papòdà

    Ìṣe èèyàn ,ìṣe ẹranko, Ìjàpá tó wà ní ààfin Ṣọ̀ún Ògbómọ̀ṣọ́ Alàgbà ti papòdà lẹ́ni ojilelọọdunrun ọdún ó lé mẹrin lóke eèpẹ̀ .

    Fẹ́mi Akínṣọlá

    Toyin Ajamu, to jẹ akọwe agba ni Ààfin Kabiyesi Ṣọun ti ilẹ Ogbomọṣọ ti bùn ún akọ̀ròyìn gbọ́ pé ijapa naa ti apele rẹ n jẹ Alàgbà jade laye lẹyin aisan ranpẹ.
    O ni nǹkan bi aago mọkanla abọ owurọ yìí ni ọlọjọ de ba a.
    Ajamu ṣalaye pe, idi ti wọn fi n pe ijapa naa to sílẹ wọ ní Alàgbà jẹ nitori ọjọ ori i rẹ.
    O tẹsiwaju pe erongba ilu Ogbomọṣọ ni lati gbe iyoku ara ijapa ọhun si gbagede, ti gbogbo eeyan yoo si le ma wo o nilẹ yi ati loke okun.
    Ajamu ni ijapa naa ti gbe ni aafin Ṣọun fun ọpọlọpọ ọdun,
    orukọ rẹ ni Alagba.O ni awọn òṣìṣẹ́ lati aafin Kabiyesi to n tọju oun nikan. Oṣiṣẹ meji tabi ju bẹẹ lọ lo n tọju u rẹ. Lati kekere ni àwọn kan ti n tọju rẹ ti wọn si dagba sẹ́nu ẹ.
    Baba Kabiyesi oni to jẹ Jagunjagun lo pade rẹ leti igbo to si mu u bọ wale latoju ogun.


    Gbogbo ounjẹ ti eniyan n jẹ loun naa n jẹ to fi mọ eso bii;Ibẹpẹ, Ọpẹ Oyinbo, ,Ọgẹdẹ. bakan naa, o n jẹ amala, irẹsi, dodo atẹwa ati bẹẹ bẹẹ lọ. Akọ̀ròyìn Owurọ rii gbọ pé ijapa naa ti inagijẹ rẹ n jẹ Alàgbà, ti di gbajúgbajà ,irawọ ọsan ti okiki i rẹ si tan tayọ ilu Ogbomọṣọ debii pé, wọn n wa sabẹwo si Alàgbà ,lati àwọn ilẹ okeere,nipa bẹẹ Alàgbà ti mú okiki ba ilu Ogbomọṣọ .

    Iroyin Owuro

  • Artist: Moyo Okediji​

    My mother
    Who walks in the night
    Graceful be thy steps
    As you place your heel
    On the head Of a hidden Cobra
    And it cannot bite you.

  • 615″, ńọ́ń́bà tuntun fún ìdáàbòbò àwọn èèyàn ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ̀

    “615”, ńọ́ń́bà tuntun fún ìdáàbòbò àwọn èèyàn ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ̀

    Fẹ́mi Akínṣọlá

    Awọn agba bọ wọn ni oju bayii ni alakan fii sọri.Eyi naa lo mu gomina ipinlẹ Oyo,Ṣeyi Makinde gbe igbesẹ akin, ni bi o ṣe kede ńọ́ń́bà Ẹẹfa, ookan, aarun, “615” ni ńọ́ń́bà tuntun ti ijọba ipinlẹ Ọyọ nipasẹ ajọṣepọ pẹlu ajọ ibaraẹnisọrọ, NCC gbe kalẹ fun araalu lati maa pe ni kete ti wọn ba kọlu ipenija abo ninu irinajo wọn.
    Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ṣeyi Makinde ṣalaye pe ńọ́ń́bà naa wa fun idaabobo araalu ti wọn yoo ma lo nibẹ.
    Nigba to n sọ bi ńọ́ń́bà naa yoo ṣe maa ṣiṣẹ, Gomina Seyi Makinde ni awọn olugbe ipinlẹ Ọyọ to ba n dojukọ ipenija aabo bi idigunjale, rogbodiyan, ijamba ina jijo, tabi awọn ijamba miiran lee pe fun iranwọ ajọ gbogbo to ba yẹ ni kiakia.
    Gẹgẹ bi o ṣe yanana ẹ , lasiko ti awọn aṣoju ileeṣẹ ibaraẹnisọrọ NCC wa ṣe abẹwo si i ni ọfiisi gomina to wa ni Agodi nilu Ibadan loṣu Kẹjọ ọdun 2019 nibẹ ni wọn ti jiroro lori agbekalẹ nọmba naa,fun anfaani ara ilu.bà tuntun fún ìdáàbòbò àwọn èèyàn ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ̀

    Ẹẹfa, ookan, aarun, “615” ni tuntun ti ijọba ipinlẹ Ọyọ nipasẹ ajọṣepọ pẹlu ajọ ibaraẹnisọrọ, NCC gbe kalẹ fun araalu lati maa pe ni kete ti wọn ba kọlu ipenija abo ninu irinajo wọn.
    Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ṣeyi Makinde ṣalaye pe ńọ́ń́bà naa wa fun idaabobo araalu ti wọn yoo ma lo nibẹ.
    Nigba to n sọ bi ńọ́ń́bà naa yoo ṣe maa ṣiṣẹ, Gomina Seyi Makinde ni awọn olugbe ipinlẹ Ọyọ to ba n dojukọ ipenija aabo bi idigunjale, rogbodiyan, ijamba ina jijo, tabi awọn ijamba miiran lee pe fun iranwọ ajọ gbogbo to ba yẹ ni kiakia.
    Gẹgẹ bi o ṣe yanana ẹ , lasiko ti awọn aṣoju ileeṣẹ ibaraẹnisọrọ NCC wa ṣe abẹwo si i ni ọfiisi gomina to wa ni Agodi nilu Ibadan loṣu Kẹjọ ọdun 2019 nibẹ ni wọn ti jiroro lori agbekalẹ ńọ́ń́bà naa,fun anfaani ara ilu.

    Iroyin Owuro

  • Àrùn burúkú fé̩ tú Queens college

    Arun iba buruku kan n da yanpon- yanrin sile bayii ni ile-ise awon obinrin (Queens college) to wa ni ilu Eko.
    Ironu ti dori awon agba kodo ni ipinle Eko bayii paapaa julo fun gbogbo awon to lomo nibe.


    Ile-iwe yii loruko to dara lati odun to ti pe. Ibe ni opo awon omo eniyan pataki lawujo n fi omo won si ki o to di pe awon ile-iwe aladaani tu jade ni nnkan bii ogoji odun seyin.


    Ko tii pe odun meta bayii ti arun omi mimu semi awon omo meta legbodo ni ile-ise naa.
    Yoruba bo, won ni “eni to gunyan je to ku, ti seru ba eni to gbe isu kana”.
    Isele odun keta seyin lo mu ki opo obi tete lo maa ko awon omo won bi won se gbo pe arun kan tun ti sele ni ile-iwe naa.
    Omo ti ko din ni egberun lo ti kuro ni ile-iwe naa titi di asiko ti a n ko iroyin yii jo.
    Onikaluku awon obi yii lo si n mu awon omo naa gba ile-iwosan lo.
    Gbogbo awon obi ti o wa loke okun gan-an lo ti n ranse sile ki awon ojulumo won le tete ba won se amojuto awon omo won.
    Orisiirisii ipade lo ti n lo lowo bayii laarin awon egbe obi ati oluko ile-iwe naa lati le wa ona abayo si isele naa.

    http://iroyinowuro.com.ng/2019/10/01/arun-buruku-fe%cc%a9-tu-queens-college/

  • Ṣàgbẹ̀lójú yòyò, ni ọ̀pọ̀ àwọn òṣèré…. òjòpagogo

    Ṣàgbẹ̀lójú yòyò, ni ọ̀pọ̀ àwọn òṣèré…. òjòpagogo

    Fẹ́mi Akínṣọlá

    Awọn agba bọ,wọn ni purọ n niyi,ẹwu ẹtẹ nii da bolowo ẹ lọrun lo mu
    gbajugbaja agba ọjẹ oṣere Yoruba, Razak Ọlayiwọla ti gbogbo eeyan mọ si Ojopagogo bi o se sọrọ lori ohun to n ṣẹlẹ laarin awọn oṣere Yoruba.
    O pabi ,o yabidun ọrọ lori awọn oṣere Yoruba ti wọn n gbe ara wọn sori ayelujara ati awọn to n gberaawọn gẹṣin aayan peraawọn ni n ti wọn ko jẹ .
    Ojopagogo ni ere ṣiṣe a maa parọ mọ eeyan ni oju aye.
    O ni awọn ipa olowo ti awọn n ko ninu ere ko sọ pe olowo ni awọn oṣere tiata loju aye.
    AbdulaRazak ni ko si ohun to buru lati gbe oore Ọlọ́run sojutaye ṣugbọn, iwọntunwọnsi ni gbogbo nnkan.
    O pakiyesi awọn eeyan si igbe aye awọn agba oṣere bii Ogunde, Baba Salah atawọn eekan mii,pe wọn kii fẹkọ tana fawọn eeyan.
    Agba oṣere yii ko sai gba awọn oṣere to ku nimọran lati ṣe jẹjẹ nitori piparọ lori ayelujara kii jẹ ki eeyan ri alaanu.
    O ni ki awọn ọdọ iwoyi ṣe pẹlẹ pẹlẹ, ki wọn ma ba a sare mọto kọlu kẹkẹ boruko ẹbi i wọn jẹ.

  • Ẹgbẹ ́Afẹ́nifẹ́re kọminú lórí ìwádìí ikú ọmọ Baba Faṣọranti to jẹ olori Afẹ́nifẹ́re – Odumakin

    Ẹgbẹ ́Afẹ́nifẹ́re kọminú lórí ìwádìí ikú ọmọ Baba Faṣọranti to jẹ olori Afẹ́nifẹ́re – Odumakin

    Fẹ́mi Akínṣọlá

    Àwọn àgbà ní bí eyín bá n mì pẹkẹ pẹkẹ,erìgì ni kò fálẹ̀ mójúṣe rẹ̀.
    Ẹgbe Afenifẹre ti fi ero wọn han lori aijafafa ajọ awọn ọlọpaa lori ẹni to pa Arabinrin Funkẹ Ọlakunrin.
    Ninu atẹjade kan ti alukoro ẹgbẹ naa, Yinka Odumakin fi ṣọwọ si awọn akọroyin ni ọjọ Isinmi Osẹ yii lọrọ naa ti jẹyọ.
    Wọn ni Ọlọpaa ti n fọwọ yẹpẹrẹ mu ọrọ naa bi wọn ko si ti ri ẹni to pa arabinrin naa titi di asiko yii.
    Odumakin sọ pe o ti le ni osu meji bayii ti iṣẹlẹ naa ti waye, ti ko si aridaju pe ajọ Ọlọpaa ti ri ẹnikẹni mu lori ọran naa.

    Bi a o ba gbagbe, arabinrin Olufunkẹ Ọlakunrin ti o jẹ ọmọ aṣiwaju ẹgbẹ Afẹnifẹre, Rauben Faṣọnranti, ni awọn agbebọn pa ni popona Ọre si ilu Eko.
    Ẹni ti o jẹ aburo si oloogbe naa, Kẹhinde Faṣọnranti ti sọ tẹlẹ nigba ti iṣẹlẹ naa waye pe awọn ọlọpaa ni darandaran lo ṣeku pa arabinrin naa.
    Ẹgbe naa ni ọkan ninu awọn ẹri pe Ọlọpaa ko ṣakitiyan ni pe, wọn tete yọnda ọkọ ayọkẹlẹ ti wọn pa arabinrin naa si fun ẹbi i rẹ.
    Gẹgẹ bi wọn ti wi, wọn ni Ọlọpaa ko ṣe iwadii kankan lọwọ awakọ to wa arabinrin naa titi di asiko yii.

    Siwaju si i, abajade ayẹwo lori bi iku naa ṣe jẹ ko i tii tẹ ẹbi naa lọwọ titi di asiko yii.
    Ẹgbẹ naa wa n rọ gbogbo awọn ẹni tọrọ kan lati parọwa si ile – iṣẹ ọlọpaa ki wọn tete fi oju awọn ẹni ibi naa lede ni kiakia,ko le jẹ arikọgbọn fawọn oṣika wole ọla tó kù.

    http://iroyinowuro.com.ng/2019/09/24/egbe-afenifere-kominu-lori-iwadii-iku-omo-baba-fa%e1%b9%a3oranti-to-je-olori-afenifere-odumakin/

  • E̩ tu èékánná lára S̩owore – Ilé-e̩jó̩

    Ile-ejo giga to fi ikale si ilu Abuja lo pase fun ijoba apapo pe ki won yokun lorun Ogbeni Omoyele Sowore.
    Sowore ni o n gbimo lati se iwode Kan to maa mi ilu titi. Lati igba naa ni ijoba apapo ti fi owo sinkun ofin mu u.
    Ogbeni Sowore ti lo ojo marundinlaadota ninu ayanran awon olopaa bayii.
    Agbejoro agba to n gbejo fun Sowore, Alagba Femi Falana ni kia ni oun maa ko iwe ti ile-ejo ni ki awon ko ki won le yonda re fun awon ebi re ni oni ojo kerinlelogun, osu kesan-an yii.
    Ile-ejo ni ki awon agbofinro gba gbogbo iwe irinna Sowore, ki Alagba Falana si mo daju pe orun oun lo wa. Ile-ejo ni igbakuugba ni awon le pee lati wa jejo.

    Iroyin Owuro

  • Ọdún orò gbìnà yá, ìdájí ní àwọn olórò yóò fi máa yíde ìlú níṣẹ̀yin

    Fẹ́mi Akínṣọlá

    Ṣe aifẹsọ kebosi,lai rẹni jo o,ati pe n ta o ba fẹ o bajẹ,o ni bi o ṣe yẹ ka ṣe e,eyi lo bi atunse abẹnu lati fopin sawuye wuye to waye latari aawọ to suyọ laarin awọn onisese ati awọn ẹlẹsin meji ti o ku(Kitẹẹni ati Musulumi).
    Wayi o, igbakeji alaga fun ẹgbẹ agbaagba nilu Isẹyin, Alhaji Bọlaji Kareem, ti kede pe ija ti dopin, ogun si ti tan lori aawọ ọrọ sise nilu Isẹyin.
    Kareem, ẹni to soju Asẹyin nibi ipade ipẹtu saawọ kan ti ẹgbẹ agbaagba naa seto salaye pe, lasiko to n ba lroyin Owurọ Yoruba sọrọ ni, awọn igbimọ Imaamu ati Alfa nilu Isẹyin, to fi mọ ẹgbẹ ẹlẹsin ọmọlẹyin Kitẹẹni,CAN atawọn
    abọrẹ oro mẹrẹẹrin nilu naa, lo peju sibi ipade ọhun.

    Nibi ipade naa lo ni wọn ti fẹnu ko lati jẹ ki ogun o sinmi, ti awọn oloro yoo si maa se oro wọn lati aago marun aabọ irọlẹ si marun idaji, ti wọn ko si ni yaju si ẹnikẹni.
    Bakan naa, etutu oro ti gbera nilu Isẹyin lọjọ Aje pẹlu bibẹ aja sidi Ogun to wa loju ọja ilu naa.

    http://iroyinowuro.com.ng/2019/09/19/odun-oro-gbina-ya-idaji-ni-awon-oloro-yoo-fi-maa-yide-ilu-ni%e1%b9%a3eyin/