Category: Àṣà Oòduà

Àṣà Oòduà, Asa Ibile Oòduà. Oòduà (Yoruba) je okan ninu awon eya ti o laju ju lode aye yi. Lati igba ti alaye ti daye ni won ti ni eto ati ilana to kun nipa ohun gbogbo ti won nse ni igbesi ayee won.

Oríkì Àjọbí, Àṣà Yorùbá ti ó Nparẹ́ lọ

Oríkì* jẹ ọ̀rọ̀ ìwúrí ti Yorùbá ma nlò lati fi sọ ìtàn àṣà àti ìṣe ìdílé lati ìran dé ìran. Ninú oríkì ni a ti lè mọ ìtàn ìṣẹ̀dálẹ̀ ẹbí ẹni àti ohun ti a mọ ìdílé mọ́, bí i irú iṣẹ ti wọn nṣe ni ìdílé, oriṣiriṣi èdè ìbílẹ̀ Yorùbá, oúnjẹ ti wọn njẹ àti èyí ti wọn ki i jẹ, ẹ̀sìn ìdílé, àdúgbò ti wọ́n tẹ̀dó si tàbi ìlú ti a ti ṣẹ̀ wá, àṣeyọrí ti wọn ti ṣe ni ìran ẹni àti bẹ́ ẹ̀ bẹ́ ẹ̀ lọ.

Ni inú oríkì ti a ó bẹ̀rẹ̀ si i kọ, a ó ri àpẹrẹ ohun ti Yorùbá ṣe ma a nsọ oríkì pàtàki fún iwuri nigbati ọkùnrin, obinrin, ọmọdé àti ẹbí ẹni bá ṣe ohun rere bi ìṣílé, ìgbéyàwó, àṣeyorí ni ilé-iwé, oyè jijẹ tàbi ni ayé òde òni, àjọyọ̀ ọjọ́ ìbí.

Oríkì jẹ ikan ninú àṣà Yorùbá ti ó ti nparẹ́, nitori ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọmọ Yorùbá bẹ̀rẹ̀ si kọ èdè àti àṣà wọn sílẹ̀ fún èdè Gẹ̀ẹ́sí. Ẹ ṣe àyẹ̀wò àpẹrẹ oríkì ti ìyá Olùkọ̀wé yi sọ fún ni ibi ayẹyẹ ọjọ́ ìbí rẹ̀ ni ojú ìwé yi. A ó bẹ̀rẹ̀ si kọ oríkì oriṣiriṣi ìdílé Yorùbá.
Ọmọ ẹlẹ́ja ò tú mù kẹkẹ
Ọmọ a mẹ́ja yan ẹja
Ọmọ ò sùn mẹ́gbẹ̀wá ti dọ̀ ara rẹ̀
Ọmọ gbàsè gbàsè kẹ́ ṣọbinrin lọyin
Ọmọ kai, eó gbé si yàn ún
Ọmọ a mú gbìrín eó b’ọ̀dìdẹ̀
Ìṣò mó bọ, òwíyé wàarè
Ọmọ adáṣọ bù á lẹ̀ jẹ
Ọmọ a má bẹ̀rẹ̀ gúnyán k’àdó gbèrìgbè mọ mọ̀
Ọmọ a yan eó meka run
Ọmọ a mẹ́ kìka kàn yan ẹsinsun t’ọrẹ
É e ṣojú un ríro, ìṣẹ̀dálẹ̀ rin ni
Ọmọ a mi malu ṣ’ọdún ìgbàgbọ́
Ọmọ elési a gbàrùnbọ̀ morun
Ọmọ elési a gbàdá mo yóko
Èsì li sunkún ètìtù kọ gbà àrán bora li Gèsan Ọba
Ọmọ Olígèsan òròrò bílẹ̀
Ọmọ alábùṣọrọ̀, a múṣu mọdi
Àbùṣọrọ̀ lu lé uṣu, mọ́ m’ẹ́ùrà kàn kàn dé bẹ̀
Kare o ‘Lúàmi, ku ọdún oni o, è í ra ṣàṣe mọ ri a (Àṣẹ)

English Version

Continue after the page break

10 April 2017
Olopa pa obirin kan ni ilu Eko

Olopa yinbon pa iyawo ile kan , ni adugbo kan ti aun pe ni Onipanu ni ilu Eko, nigba ti oun le ikan ninu awon
omo ti won ma un fi ero ayelujara jale. Awon agbofinro so wipe won yi o se iwadi isele na.
Eyin ni awo ran obirin na.

English Version

Continue after the page break

8 April 2017
Orile ede, Russia, Iraq ati Syria, Fa oju ro si orile-ede Amerika.

Ijoba ile America ti se igbekale dosinni ti (Tomahawk) oko ohun ija ofurufu ni Siria, eyi ti awon kan ti oruko won un je
(Pentagon) mo nipa re ni Ọjọbọ
Ni ibamu si osise, (Washington) so wipe kemikali ija ikolu ti o sele ni ojo isegun, je ti oun ti won gbekale lati (Air-field) ni
orile-ede Amẹrika.

‘Sugbon, minisita ile okere ni ile (Russian) so wipe ikolu ti ile Amerika kolu Siria tumo si wipe Amerika fe ki Siria ati awon orile-ede ti o ku ma beru won ni, ati pe ikolu na je.’
‘Nigba ti ati mo tele wipe awon kan ti a un pe ni (OPCW) so ni odun ti o koja (2016), wipe Siria ko ni oun ija iyẹfun oloro ni ipamo mo.’

‘ Eniyan kan ni ile igbimo asofin kan ni ile (Russian) ti orukore unje Igor Morozov, so wipe akolu na ki se akoko lati orilede-ede Amerika, si orile-ede miran, li tori wipe, bi ile Amerika se ju ado oloro yi si orilede-ede (Yugoslavia, Iraq, Libya) ati awon orile-ede miran lati pawon run, ni eyi ti ile Amerika ti se tapa si ofin, ile okeere.’
Ogbeni Morozov, so fun ile ise ero aye lujara kan wipe isele na ti di eri wipe awọn kemikali ikolu ni (Idlib) wà lati ile America.

Aare Orile-ede ile (Russian) ogbeni (Putin) so wipe ikolu ile Amerika si ile Siria bi ohun ninu de bi wipe eyi se afihan wipe notito ni Amerika ti tapa si ofin gbogbo agbaye ti won jo se.
Nipase eyi, ijoba orile-ede (Russia) ti si ikọsilẹ ibajose pẹlu orile-ede ile Amerika ati Siria ni pa abo.

7 April 2017
Agun Baniro So wipe, Ilu Eko ni Olulu Ipinle Abuja Wa

Aara meriri, egbani eleja, arabirin kan ti o un se agun ba ni ro so wipe olulu ipinle Enugu Ni Anambra, ati pe o tun so wipe, olulu ipinle Eko ni ilu Abuja. Eyin je oun ti o bani ninu je wipe akeko gboye ni ile eko giga, kuna lati so idaun si awon ibere won yin.

English Version

Continue after the page break

6 April 2017
Ogbe Ni Alabo Kan yin ibon pa Orere Ni ilu Enugu

Oṣiṣẹ alabo kan ti orukore unje ogbeni Chidi Onyenekwu, padanu emi e lala iro tele, nipase asise ti ikan ninu awon ti won jo unsise abo se,
Ni ibamu si Ọgbẹni Ugonna Chiji Achuko ti, afi oro wa nenu wo, so wipe, eni ti isele na ti owo re sele, gbe oju ibon re soke lati yan awon ota inu ibon na sonu, sugbon ti o gbagbe lati da oko ibon na pada nigba ti o ko ojure wale, nipase eyin ti o si ko oju ibon na si aya ogbeni ti o fi aye sile yi, ti o si yin ibon na mon laya, eyi ti ofa iku a iro tele fun ogbeni Chidi.
Iṣẹlẹ yi ipe fun ikẹkọ ti o ye koro fun awon alabo wa ni gbakugba ti won ba gbe ibon lowo lati ma sora se.

English Version
Continue reading after the page break

6 April 2017
Eniyan Kan Ku ni Mushin Narin Awon Omo Egbe Onijagidijagan

Rogbodiyan ti o be sile larin awon omo egbe onijagidijagan, Alamutu ati Alaka ni agbegbe kan ti a un pe ni Mushin ni ilu Eko
eyi ti o fa ijamba ti o mu emi eniyan kan lo si orun aaremabo, rogbodiyan na be sile ni ojo isimi, nigba ti won tian ina
fitila fun ikan ninu awon omo egbe Alamutu ti o ku nipa ijamba oko ayokele, Olugbe kan ti oruko re unje Kayode salaye wipe, awon egbe mejeji ni won ma un papo lati ba awon eniyan ni ayika Mushi ati Shomolu ja Sugbon awon Alamutu so wipe awon Alaka ki fun won ni owo ni gbe ti won ba ti loja ti won si fun won ni owo, idi eyi ni o fa ti won si fi egbe won sile lati ma da se laye ti won,
Nigba ti wahala na be sile, opopolo awon eniyan ti won ko mowo mese ni won fi arapa yanayana. Abenugo egbe olopa ti ilu eko so wipe, iroyin ija na to won leti, won si yara lo si be lati lo petu si arin awon mejiji, eyi ti aalafia si ti joba ni be.

English Version
Continue reading after the page break

1 April 2017
Agbajopo Ibinu da ija Eneya-meya si le, Eyi ti o mu emi Omokurin ka lo ni ilu ‘India’.

Ogogorun awon olugbe ti ẹya Indian ilu ibi ti Ọdọkùnrin ti kú, eyi ti won fura si wipe olo aloju oògùn, eyi ti o si
fa rogbodiyan larin awon ati awon omo orilende ti ile Afirika eyin won un se atipo ni mile na, arigbo wipe aga irin ijoko lati kolu
ni awon ijanduku na lo lati ba awon tonraoja ni ile itaja kan ni agbegbe ja.
Ija na besile ni ojo aje leyin ago olopa ni agbegbe kan ti won pe ni ” Greater Noida, ni satelaiti ilu ni New Delhi” tu marun sile lara awon omo Afika ti won lo si ile iwe eko giga ni orile ede na nipa ti odomokurin ti oku na, ni pa pe awon agbofin ro na so wipe won ko ni eri ti o lodi si won.

Ati wipe ile ise telifisionu kan se afihan bi agbejopo awon ijanduku na se kolu oko ayokele kan pelu igi, nigba ti awon miran si lo irin ijoko lati lu awon tonraoja ni ile itaja awon olopa tun salaye wipe awon mawa ni o fi ara gbogbe, lara awon omo Afirika ti won ka we ni orile ede na, ati wipe minisita fun awon ti o se atipo ni ile ajeji, so wipe awon alase ma se iwadi oun ti o se okun fa isele na.
Ati wipe awon Afirika ti won gbe ni ileede na so wipe, ni gbogboigba ni won ma un koju iyasoto, ati wipe won ju oro na
si gbagede oro neyi iku omo orile-ede ilu congo lori ikorira ija ti awon ara ilu india na un ba won ja si ni odun ti
okoja.

Lehin eyi, iko ti Afirika ni orile-ede na ni ilu New Deihi, fun awon akekoo ni imoran lati yago fun ile-iwe ni olu ilu na fun abo emi arawon. Olopa mu marun lara awon omo ile Nigaria, ni eyi ti o se okun fa wipe awon omo nigeria ti won gbe ni orile-ede na
lo lati fi eronu han wipe won pe ikan ninu won, leyin ireyin awon olopa na ni lati fi won sile lala gba kobo lowo won,
nipa se wipe won ko ri esun kankan ka si won lowo.

Olori akeke ni orile-ede na, eyi ti oruko re unje Samueli Jack, so wipe isele rogbodiyan Ojo aje na, je o kan titun ni
apẹẹrẹ ni kikorira eda omo enikeji iwa-ipa si Afirika. O tun te si waju wipe won korira won ni pa awo awon omo orile-ede
alawo dudu.

English Version

Continue after the Page Break

31 March 2017
What Ifa says in Eji Ogbe

“You call yourself a Babalawo!
You send friend request to people
You chat them up
You asked them if they wish to consult Ifa
You said you wish to help them ask about their guardian Orisa

What????

Ifa said in Eji Ogbe that:

Wíwá ni wón ń wá Babalawo
Babalawo kìí wá èyàn kankan

They come looking for Babalawo
Babalawo don’t go out looking for clients

So please let us all beware and those who are doing that should stop.”
~Owo

29 March 2017
“Ìpolongo tó nlọ lọ́wọ́ ni orilẹ́ èdè Nigeria ni pe“Àyípadà bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú mi”

Ohun ti wọ́n bá fi ogún ọdún tàbi ju bẹ́ ẹ̀ lọ kọ́, ṣe é bàjẹ́ ni iṣéjú akàn, ṣùgbọ́n lati ṣe àtúnṣe lè gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún bakan na a. Ó ṣe pataki ki gbogbo ọmọ ilú pinu ni ikan kan lati ṣe àtúnṣe lati bọ́ lọ́wọ́ ìnira ti ó wà ni ilú lọ́wọ́lọ́wọ́.

Àyípadà tàbi Àtúnṣe yẹ ki ó bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú òṣiṣẹ́ Ìjọba, àwọn ti ó nta ọjà, ọ̀gá ilé-iwé àti àwọn ọmọ ilé-iwé, àwọn òṣiṣẹ́ ilé-ìwòsàn, ọmọdé àti àgbà ilú. Àbẹ̀tẹ́lẹ̀ gbi gbà àti àwọn iwà ibàjẹ́ ti ó ti gbilẹ̀ fún ọdún pi pẹ́ ti ba nkan jẹ ni orilẹ̀ èdè Nigeria. Di ẹ ninú àwọn iwà burúkú wọnyi ni ki òṣiṣẹ́ ìjọba ji ẹrù àti owó Ìjọba fún ara wọn tàbi sọ ara wọn di alágbàtà ti o nsọ ọjà di ọ̀wọ́n nipa gbi gba àbẹ̀tẹ́lẹ. Eleyi lo njẹ ki àwọn iṣẹ́ ti ìjọba bá gbé sita lati tú ọ̀nà ṣe, lati pèsè iná mọ̀nàmọ́ná, omi àti ohun amáyédẹrùn miran wọn ju ti gbogbo àgbáyé lọ. Nitori òṣiṣẹ́ Ìjọba ti gba àbẹ̀tẹ́lẹ̀, àwọn ti ó gba iṣẹ́ lè ma ṣe iṣẹ́ tàbi ki wọn ṣe iṣẹ́ ti kò dára. Ẹni ti ó nta ọjà á sọ̀rọ̀ si onibárà pẹ̀lú ẹ̀gàn, ojúkòkòrò, ìfẹ́ owó ki kó jọ ni ọ̀nà ẹ̀rú àti à ṣe hàn ló nfa iwà ibàjẹ́ àti olè jijà laarin àwọn Òṣèlú, olóri ẹ̀sìn, òṣiṣẹ́ Ìjọba, ọlọ́jà ti ó nkó ọjà pamọ́ lati fa ọ̀wọ́n, Olùkọ́ ilé iwé, ọmọ ilé-iwé kò ni itẹriba fún Olùko mọ́, àti bẹ́ ẹ̀ bẹ́ ẹ̀ lọ.

Ki àyipadà rere lè dé bá ilú, ó yẹ ki onikálukú yẹ ara rẹ̀ wò fún àtúnṣe kúrò ninú àbẹ̀tẹ́lẹ̀ gbi gbà, iwà ibàjẹ́, ai ṣojú ṣe ẹni ninú ẹbi, ai bẹ̀rù àgbà, ji ja ilú lólè, ki kó owó ilú lọ si òkèèrè, ki kọ oúnjẹ ilú ẹni silẹ̀ fún oúnjẹ òkèèrè, ayẹyẹ àṣejù, ni ná owó ti èniyàn kò gbà àti ai ni ìtẹ́lọ́rùn.

Ìpolongo tó nlọ lọ́wọ́ ni orilẹ́ èdè Nigeria ni pé “Àyípadà tàbi Àtúnṣe bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú mi”. Yorúbà sọ wi pé “Igi kan ki da a ṣe igbó”, eyi túmọ̀ si wi pé ki i ṣe Olóri Ìjọba Òṣèlú àti àwọn Òṣèlú yoku nikan ni ó yẹ ki ó ṣe àtúnṣe ohun ti ó ti bàjẹ́ fún ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún ṣùgbọ́n gbogbo ọwọ́ ló yẹ ki ó ṣe àtúnṣe lati gbógun ti iwà ibàjẹ́.

English Version
Continue after the page break.

25 March 2017
Obinrin kò ṣe e jánípò si ìdí Àdìrò nikan, Obinrin ló ni gbogbo Ilé

Ìtàn fi yé wa wi pé Yorùbá ka ọ̀rọ̀ obinrin si ni àṣà Yorùbá bi ó ti ẹ jẹ wi pé obinrin ki jẹ Ọba nitori ni àṣà ilú, ọkunrin ló njẹ olóri. Obinrin kò pọ̀ ni ipò agbára. Àwọn ipò obinrin ni ‘Ìyáálé’, eyi jẹ́ iyàwó àgbà tàbi iyàwó àkọ́fẹ́ ninú ẹbí, pàtàki ni ilé o ni iyàwó púpọ̀ ṣùgbọ́n ọkùnrin ni ‘olóri ẹbí’. Ipò obinrin kò pin si idi àdìrò àti inú ilé yókù gẹ́gẹ́ bi Olóri Òṣèlú Nigeria, Muhammadu Buhari ti sọ.

Obinrin Yorùbá ti ni àyè lati ṣe iṣẹ́ ti pẹ́, bi ó ti ẹ̀ jẹ́ wi pé àwọn iṣẹ́ obinrin bi oúnjẹ ṣí ṣe, ẹní hí hun, aṣọ hí hun, aró ṣi ṣe, òwú gbi gbọ̀n, ọjà ti tà (ẹ̀kọ́ ọrọ̀ ajé díẹ̀), oúnjẹ sí sè àti itọ́jú ẹbi ni obinrin nṣe. Àwọn ọkùnrin nṣe iṣẹ́ agbára bi iṣẹ́ ọdẹ, alágbẹ̀dẹ, àgbẹ̀ tàbi iṣẹ́ oko (iṣẹ́ fún ji jẹ àti mimu ẹbí). Obinrin ni ògúná gbongbo ni oníṣòwò òkèèrè, eyi jẹ ki obinrin lè ni ọrọ̀ àti lati lè gba oyè ‘Ìyálóde’. Fún àpẹrẹ, àwọn Ìyálóde ni ó njẹ Olóri ọjà ni gbogo ilẹ̀ Yorùbá àti alá-bójútó fún ọ̀rọ̀ obinrin.

Gẹ́gẹ́ bi àṣà ibilẹ̀ Yorùbá, àwọn ọkùnrin gbà ki iyàwó wọn ṣe iṣẹ́ lati ran ẹbí lọ́wọ́, eyi lè jẹ́ nitori àwọn ọkùnrin ni iyàwó púpọ̀, nitori èyi, kò nira bi iyàwó kan tàbi méji bá lọ ṣòwò ni òkèèrè, àwọn iyàwó yókù yio bójú tó ilé. Àṣà òkè-òkun fi fẹ́ iyàwó kan àti ẹ̀sìn òkèère ti Yorùbá gbà ló sọ àdìrò di ipò fún obinrin àti “Alá-bọ́dó, Ìyàwóilé tàbi Oníṣẹ́-ilé” ti ó di iṣẹ́ obinrin. Obinrin ayé òde òní kàwé, ṣùgbọ́n bi wọn kò ti ẹ kàwé, gbogbo ẹni ti ó bá ni làákàyè fún àṣà, kò gbọdọ̀ já obinrin si ipò kankan ni ilé nitori obinrin ló ni gbogbo ilé.

English Version:

Continue reading after the Page break

23 March 2017