Àṣà Oòduà

Category: Àṣà Oòduà

Àṣà Oòduà, Asa Ibile Oòduà. Oòduà (Yoruba) je okan ninu awon eya ti o laju ju lode aye yi. Lati igba ti alaye ti daye ni won ti ni eto ati ilana to kun nipa ohun gbogbo ti won nse ni igbesi ayee won.

  • Iyanu sele leyin odun meta  

    Odun meta lo gba arakunrin yii lati yii igbe aye re pada si bo se fe. O salaye wi pe alaafia ti de ba ara oun bayii, oun le mi daada bakan naa ni oun jafafa ju ti tele lo. Eyin didun to n da oun laamu latari ara sisan asanju ti fo lo bi eye.

  • Foto tuntun: E wo ohun ti Mikel Obi n se loju titi

    Mikel Obi ati iyawo re, Olga pelu awon omo ibeji. #EbiAlayo

    mikel

  • Awon egbe APC ti ko lati mu ileri won se #Our5K

    Nje e ti gbo?

    Awon omo ile igbimo asofin agba l’Abuja ti won je ti omo egbe APC ti tako aba eleyii to wa nibamu pelu ileri ti Aare se lati maa san egberun marun-un owo naira (5K) fun awon odo ti ko nise lowo. Ileri yii ni aare se nigba eto iponlongo ibo. Sugbon bayii, awon omo ile igbimo asofin ti won je omo egbe APC ti da aba naa nu bi omi isanwo.

  • “Ni Akute, awon ota ni won ba Amosun loruko je” Ijoba ipinle Ogun

    Olayemi Olatilewa

    Ile ise ijoba ipinle Ogun ti pe akiyesi awon ara ilu si iroyin eleje kan ti iwe iroyin kan gbe jade wi pe wahala wa laaarin awon oloja ti won gbe ni agbegbe Akute ati gomina ipinle Ogun, Senato Ibikunle Amosun. Iwe Iroyin to jade naa tun fi kun un wi pe atunse awon oju ona lati Akute titi to fi de Alagbole to wa ni ijoba ibile Ifo ti n lo lowo lo je ise owo awon egbe oloja eleyii ti won ni ijoba Amosun ko lati ba won dasi.

     

    Gege bi atejade ti akowe agba fun ile ise ijoba ti n risi ise ode ati igbayegbadun ara ilu, Engr. Kayode Ademolake fi sita lojo Aje to koja yii se so. O salaye wi pe ohun to foju han gbangban ni wi pe ijoba ipinle Ogun ti gbe ise oju ona Sango-Ijoko-Agbole-Akute-Ojodu Abiodun, eleyii to wa lara oju ona ti won soro ba, fun awon agbase se.

    Ogbeni Kayode lo je ohun ijoloju lati gbo wi pe awon kan an pa iru iro bantabatan bee wi pe kii se ijoba lo n se awon ise oju ona naa. “Ko ni dara ki a maa da idagbasoke ilu po mo oselu sise, idagbasoke ye ko je ojuse gbogbo wa ni”. Ogbeni Kayode tun soro siwaju sii…

    “Bi o tile je wi pe awon ise naa fa seyin lenu ojo meta yii latari awon ojo suuru ti n ro, sibesibe eyi ko fi ibi kankan mu adiku de ba ileri ati ife gomina si awon ara ilu. Ohun to tun daju ni wi pe ijoba to wa lode yii ko ni loju orun ayafi ti o ba mu awon ileri re pata se. Pataki ibe ti mo tun gbodo fi kun ni wi pe aimoye ise lo wa lowo wa ti a n ba lo lati ri wi pe awon oju ona wa se e gba fun awon eniyan wa pelu irorun. Lara awon oju ona ti ise ti n tesiwaju ni oju ona Sango-Ijoko, Ope-Ilu, Agbado, Abule Ekun, Akute- Alagbole, Owode-Ijako eleyii towa laaarin oju ona Eko si Abeokuta, Sagamu-Ogijo, Ijebu Ode ati bee bee lo

  • Iwon ese bata kan pere: E kaabo sinu osu tuntun

    #Ogulutu #4

    Eyin eniyan mi, n maa ki yin kaabo sinu osu tuntun pelu itan Ogbeni Darby omo ilu Amerika to ti n tawo-tase ninu mi fun igba pipe. Itan aroko ko, bee si ni mi o ni fe ki e fi oju sinima agbelewo wo o. Lai moye odun seyin, Darby nife si ise iwakusa.

    Leyin iwadii ati ifinmu finle re, o to ipase goolu lo si awon agbegbe kan ninu igbo kijikiji. O ko oko atada dani, bee lo bere si ni gbele. Igba to gbe de aye kan, o fura wi pe goolu mbe ni ogangan ile to n gbe fun ayewo.

    Sugbon oro naa koja ohun to le fi oko atada wu jade. O pada sile lo ba awon eniyan re, o salaye wi pe ohun ti sewari ibi ti eniyan ti le ri goolu wa jade. Won lo yawo ra awon moto agbele ati awon irinse iwakusa, eleyii ti won yoo lo lati fi wa awon goolu naa jade.

    Akiyesi Darby ko tase rara nigba ti won de ori ile naa, won ri goolu wa jade. Iwonba eyi ti won ri ti san gbogbo gbese ti won je sorun. Darby pinnu lokan re wi pe awon goolu ti awon ba tun ri wa jade lati akoko yii lo ni yoo je ere ajemonu f’awon naa.

    Subon leyin eyi, gbogbo ile ti won gbe, won o ri goolu kankan mo. Won gbele-gbele, won ko ri ohun to jo ohun ti won wa. Won tun gbiyanju bi eni wi pe goolu naa si n be nisale, pabo naa ni gbogbo re jasi.

    O su Darby, o ko gbogbo irinse ti won ra ta, o si gbale lo. Okunrin to ra awon irinse naa gba ibi ti won ti sise pati lo. Igba to de be, o pe awon onimo nipa alumooni ile lati wa se ayewo ile naa boya ohun gidi kan si tun seku nibe.

    Igba ti won yoo se ayewo ile naa, won ri wi pe iwon ese bata kan pere loku ti won yoo fi kan obitibiti goolu ogidi alainiye. Okunrin yii lo jifa naa, o ko aimoye goolu alailonka, o si dibe di olowo tabua.

    Opolopo awon eniyan ni irewesi ti deba ti won si ti pada ninu igbiyanju won bi odun se n pari lo. Ti e ba pada, elomii ni o ko yin nifa.  Iwon ese bata kan pere lo ku fun yin lati debi ti goolu yin wa. E mu okan yin le, e ma so igbagbo yin nu.

    Awon kan le maa wi pe odun ti fe e tan tabi ki won tile ni odun ti pari. Mo fi dayin loju wi pe ireti si wa wi pe owo yin si le ba ohun te n foju sun. E ma se je ki ohun to n sele ni ayika yin bu omi tutu si yin lokan. E ma se je ki ijakule dayin pada sile. E ma kari bonu, e ma so wi pe o ti pari. Ko ti i pari, ese bata kan pere loku fun yin lati debi ti e n lo.

    Ohun to n sele lonii ko nihun se pelu ohun ti o sele lola. Awon nnkan ti ko seese fun yin lati nnkan bi osu mewaa seyin, le wa si imuse laaarin ojo mewaa sigba taa wa yii. Sugbon ti e ba so ireti nu, e ti so ohun gbogbo nu. Ti e ba ko lati tesiwaju, o daju wi pe e ko le debi ti goolu wa.

    E le se amulo ogbon tuntun, e le paaro oju ona ti e n gba, sugbon e ri daju wi pe e ko pada sile. Awon Yoruba bo, won ni iku lonii, igbadun lola. Ohun to daju ni wi pe iku oni kii je ka jegbadun ola.

    E ko lati ku sona bi eefin. E mu okan yin le bi jagunjagun. E dide nigba to ba n reyin, e sare nigba ti egun ba gun yin lese, e ma se gba ki ohunkohun fa yin seyin nitori wi pe ninu igbiyanju yin ni aseyori yin wa. E kaabo sinu osu tuntun, osu ayo, osu idunnu ati igbega.

    Olayemi Olatilewa

  • Awon olopaa ti mu omo yahoo-yahoo niluu Ogbomoso

    OlayemiOlatilewa

    Owo awon olopaa kogberegbe ti ipinle Oyo ti te onijibiti ori ero ayelujara, Babatunde Fatai niluu Ogbomoso. Tunde to je omo asese jade ileewe Ladoke Akintola University of Technology, eleyii to kale siluu Ogbomosho to wa nipinle Oyo ni won ti mu fun esun orisiirisii to ni i se pelu ole jija ati jibiti  lori ero intaneeti ti won pe ni “yahoo-yahoo”.

     

    Tunde to ni oun ti foju bale ejo ri lori esun idigunjale sugbon ti ori pada ko oun yo ni orisiirisii ona ni oun gba lu jibiti lori ero komputa. O ni nigba mi-in, oun le sebi eni ti n wa ololufe lori ero ayelujara, e ni ba ko si oun lowo je gbese. Igba mi-in si ni yii, inu owo ti won ko si banki ni oun yoo fi ona alumonkoroyi fa lo bi igba ti eniyan ba fi owo re aso lori waya.

    Awon ohun ti won ka mo Tunde lowo ni akoko ti owo palanba re segi ni milionu meji ati egberun lona irinwo owo naira ile Naijiria (N2.4M), Honda CRV eleyii ti nomba re je KWL 280 CN, oko Nissan Altima eleyii ti nomba re je KJA 963 CA, oko Ford saloon oni nomba  KRD 837 DQ pelu Toyota Camry saloon ti nomba tie je LSR 418 DJ.

    Igba ti kondo olopaa dun latari Tunde, ti awon olopaa kogberegbe gbe ibon sagila sibi gogongo orun re, gbogbo ohun ti won ko bi i pata lo bere si ni ka boroboro bi ero ilogi.

    “O ti pe ti mo ti n se ise yii, mi o tile le ranti iye owo ti mo ti ri nidi re. E ri sir, ati jale lori intaneeti ko yisi rara o. O gba opolopo suuru. Igba mi-in, ori ikanni ti won ti n yan ore ni maa wa. Ti n si maa wa okunrin tabi obirin ti mo le denu ife ko. Ti mo ba ti ri won de mole, ohun to kan ni lati ri daju wi pe won subu sinu agbami ife mi nipa tite awon oro aladidun ranse si won ati awon ewi ife to ki. Koda, mo tun maa n pe won ta a jo soro daada lori foonu. Leyin eyi ni i maa bere si ni gba owo dollar ti n si maa fi sara rindin”.

    Ko tan si be o, Tunde ti a gbo wi pe o un mura lati lo fun eto isinru ilu ti a mo si agunbaniro tun un tesiwaju ninu alaye re. Sebi iya ko toya ni omode ni ko ni daa feni to na un.

    “Se e n gbo mi sir? Igba mi-in mo maa fi email adamodi ranse si awon onibara banki bi eni wi pe lati owo banki ni awon leta naa ti wa. Leyin ti mo ba ti gba pin nomba won ati nomba akaunti won ni maa wa lo ogbon alumonkoroyi yahoo-yahoo lati fa gbogbo owo won kuro lowo kan.

    Iru owo bayii, mo le ko lati inu banki won ki n fi ranse si okan ninu awon ololufe mi to wa niluu okeere. Eni naa ni yoo wa pada fi ranse simi pada siluu Naijiria nibi”.

    Ile ise olopaa ipinle Oyo ni o seni laanu wi pe pupo awon odo iwoyii ni won ri ise ole jija lori ero ayelujara gege bi ona kan pataki lati di eniyan nla lawujo. Won ni ko ba dara ti won ba n lo ogbon ati imo won fun awon nnkan mi-in to se e mu yangan lori intaneeti yato si yahoo-yahoo. Won tun fi kun un wi pe Tunde yoo ma foju bale ejo laipe fun ijiya to to labe ofin ile Naijiria.

  • Niluu Ilorin: “Awon osise mefa ti ku, awon kan wa nile iwosan”- Akowe egbe osise

    Awon osise ajo olomi ti ipinle Kwara tu jade lojo Isegun to koja yii niluu Ilorin nigba ti won fi ehonu won han nipa owo osu won eleyii ti ijoba ipinle naa ko lati san lati inu osu keje seyin.

    Olayemi Olatilewa

    Yato si owo osu won, awon owo ajemonu kan naa tun wa lati ibere odun yii ti a gbo wi pe awon osise naa n beere lowo ijoba eleyii to je wi pe bakan naa lomo se sori pelu owo osu ti won o ri gba. Eleyii to tun se eleeketa iru e ni awon osise to ye ki won ti ni igbega lati inu odun 2012 sugbon ti igbega naa ko waye.

     

    Awon osise ajo olomi ipinle naa ni won gbarajo labe egbe kan ti nje Amalgamated Union of Public Corporations, Civil Service Technical and Recreational Services Employees (AUPCTRE), eleyii to je ti eka ajo olomi ti ipinle Kwara.

    Awon osise yii ni won gbegi dina geeti abawole to wa leka ile ise ijoba naa nigba ti won fi ehonu won han eleyii to waye fun aimoye wakati.

    Nibi ifehonu han naa ti n waye ni ati ri awon osise kan ti won gbe orisiirisii akole dani eleyii ti die nibe wi pe: “E san owo osu wa o”, E fun wa leto wa”, E ma foju gongosu wo wa, awa o go o”; “Ti eyin ba ni e ko ni sanwo, awa gan-an o ni sise”.

    Gege bi olori egbe osise eka ti ajo olomi ipinle Kwara, Ogbeni  Murtala se so. “Aimoye leta ni ati ko si awon alase pelu ijoba sugbon to je wi pe ibi pelebe naa ni awon abebe ti a n ju soke naa fin in lele nigbogbo igba. Awa osise ti gbiyanju oun ti a mo, igba ti won sun wa kangiri la tu jade”.

    Gege bi oro Ogbeni Murtala, o ni ki i se wi pe idunnu awon lo je bi awon se duro sinu oorun lai lounje ninu, sugbon ni kete ti ijoba ba ti dawon lohun awon nnkan ti awon beere fun dandan ni ki awon pada senu ise lai fi akoko sofo.

    Akowe egbe osise, Ogbeni Saliu Sulaiman naa ko sai so ero tie naa fun awon oniroyin. O ni isoro ti awon ni ni wi pe ijoba o ka won kun rara.

    A tile gbo wi pe awon osise yii fun ijoba ipinle naa ni gbedeke ojo merinla lati dahun awon ibeere won saaju ki ifehonuhan naa to waye. Sugbon ojo merinla naa ti koja eleyii to fa bi gbogbo osise naa se tu yaaya soju popona bi ero Mecca.

    Gege bi afikun oro enu akowe naa, o ni awon osise bi mefa ni won ti padanu emi won bayii nigba ti awon kan wa nile iwosan latari wi pe won ko ri owo toju ara won botito ati botiye.

    “Pupo ninu awon osise ajo olomi lo je wi pe ese ni won rin wa sibi ise nijoojumo latari wi pe ko sowo lapo won ti won le fi wo moto akero. Bakan naa ni won ti le awon kan kuro nile latari wi pe won o ri owo ile san fun awon onile won”.

    Leyin isele to waye yii  ni oluranlowo agba fun gomina ipinle Kwara nipa eto iroyin, Dr Muyideen Akorede fida awon oniroyin loju wi pe ijoba yoo sa gbogbo ipa ati agbara re lati pase ohun ti awon osise naa n beere fun, ti alaafia yoo si pada joba.

  • Won o je ki Saraki o rona gba leyin to fun awon minisita Buhari lona lo

    Olayemi Olatilewa

    Ile ejo kotemilorun to kale siluu Abuja ti da esun aare ile igbimo asofin agba, Bukola Saraki nu patapata. Ninu esun ti Saraki gbe lo si ile ejo, ibe ni Saraki ti n ro ile ejo lati pase jokoo-jee fun  Code of Conduct Tribunal (CCT) latari awuyewuye ti won gbe dide. Bakan naa lo n wi pe ki ile ejo naa da gbogbo esun ti tiribuna gbe kaa laya nu sinu omi okun agbadagbudu. Sugbon sa, kaka ki ile ejo se ohun ti saraki n pe fun, iwe ofin ni ile ejo si ti won si kaa seti gbogbo mutumuwa. Won ni Code of Conduct Bureau ni ase labe ofin lati gbe enikeni lo si ile ejo tiribuna nigba to ba ye fun won lati se bee ninu ise won.

     

    Saraki ni won fi esun metala kan eleyii to dale aisododo nipa ijewo dukia eni ati awon iwa jegudujera ni awon akoko to je gomina ipinle Kwara. Nibayii, ile ejo to gaju niluu Abuja ti pase fun Code of Conduct Tribunal (CCT) lati maa ba awon esun metala ti won fi kan Bukola saraki lo lai si idiwo tabi idina kankan.

    Iroyin tuntun yii lo jade lojo Eti to koja yii leyin ti Saraki ati awon senato yoku fi ontelu lu awon minisita Buhari, paapa julo, Rotimi Amaechi ti awon kan ti ni ko ni yege.

    Ti e ko ba gbagbe, ojo karun-un ati ojo kefa osu kokanla odun ta a wa yii ni ile ejo tiribuna yoo tun maa pada jokoo lati ye Saraki wo bi igba ti tisa ba n gbon ise akekoo wo yebeyebe.

    Lori esun jegudujera kan naa, ile ise ti n risi iwa idaran niluu London, National Crime Agency [NCA] si n ba iwadii won lo ni rebutu nipa minisita epo robi ile Naijiria nigba kan, Arabinrin Diezani Alison-Madueke lori awon esun jegudujera ti won fi kan-an.

    Bi o tile je wi pe awon agbofinro ilu London ti pada tu Madueke sile ko maa lo sile, sugbon gbogbo iwe irinna re pata ni won ti gba lowo re. Eleyii ti ko fun lanfaani lati tirafu jade niluu London titi ti gbogbo iwadii ti won se yoo fi kesejari.

    Nibi ti Madueke, obirin akoko ti o je aare egbe awon orileede ti won ti n fo epo-robi lagbaye, Organization of the Petroleum Exporting Countries (OPEC), ti n ronu kini o le je abajade iwadii awon olopaa ilu London, Abba Moro o loju orun mo pelu bi Aare Buhari se siwe iranti kan-an.

    Boya eyin gbagbe, losu keta odun 2014, awon eniyan bi ogun, awon odo, ni won doloogbe nibi won ti n lakaka lati rise gba ni eka ile ise ijoba apapo to n risi wiwole-wode, Nigerian Immigration Service.

    Abba Moro lo je minisita feto abenu nigba naa, to si je eni  ti oro naa kan gbongbon, ni awon ara ilu pe fun idaduro re lenu ise. Sugbon aare to wa nipo nigba naa, Goodluck Jonathan, foju fo asise re da.

    Asiri to tun tu nigba naa ni wi pe won fi eto igbanisise naa kowo je eleyii ti won ni kan dapada sugbon ti won ko lati se bee.

    Awon Yoruba bo, won ni iyan ogun odun a maa jo ni lowo felifeli.

  • “Eyin ni agbara ati isegun mi l’Ojoosegun”: Ipinle Oyo gba leta Ajimobi

    Olayemi Olatilewa
    Gomina ipinle Oyo, Abiola Ajimobi ti gbe sadankata fun awon eniyan ipinle Oyo fun atileyin ti won se fun un lati segun niwaju ile ejo to n risi awuyewuye eto idibo to waye lojo isegun to koja yii.

    Asekagba ejo awuyewuye eto idibo gomina laaarin Ajimobi ati Rasheed Ladoja waye lose tokoja nibi ti ile ejo ti da Gomina Isiaka Abiola Ajimobi ti egbe oselu APC lare gege bi eni ti yoo ma tuko ipinle Oyo siwaju sii gege bi gomina ipinle naa.

    Gomina Ajimobi ti dupe lowo awon eniyan ipinle Oyo fun atileyin ti won se fun un. O ni eleyii n se afihan ijoba awon eniyan looto. Ninu oro re lo wi pe, “isegun to waye lojo Isegun fidi re mule looto wi pe ijoba awaarawa ti rese wale. Awon eniyan ipinle Oyo ni agbara mi, awon si ni isegun mi. Mo si fi n da won loju wi pe won ko ni kabamo rara”.
    Gomina si fi asiko naa ro Ladoja, oludije lati egbe oselu Accord lati fowosowopo pelu isejoba re lati gbe ipinle Oyo de ebute ogo.

    Abiola Ajimobi, eni odun marunlelogota (65) ti fi igba kan je oga agba ati oludari ile ise epo robi, National Oil and Chemical Marketing Company eka ti ile ise Shell Petroleum Nigeria. Leyin bi odun merindinlogbon (26) ti Ajimobi ti n sowo epo robi lojulowo, o fi ise naa sile lodun 2002 lati gbajumo oselu sise loju paali. Odun 2003 ni ipo senato jamo lowo labe egbe oselu AD nigba ti n soju ekun Guusu Oyo.

    Odun 2007 ni igba akoko ti Ajimobi yoo du ipo gomina labe egbe oselu ANPP leyin to pari ipo re gege bi senato sugbon ti ko rowo mu ninu eto idibo odun naa.

    Ajimobi tun gbiyanju pada lodun 2011 labe egbe oselu ACN, eleyii ti ipo naa si ja mo o lowo. Akotun tun ni eto idibo odun 2015 je fun gomina Ajimobi, nigba ti awon eniyan ipinle Oyo tun pada dibo yan an sipo gomina fun igba keji labe egbe oselu APC. Iyansipo eleekeji re yii je igba akoko ti ipinle Oyo yoo ma yan eniyan si ipo gomina fun igba keji lera won.

  • Won Fadi Omo Odun Meji Ya Niluu Abuja

    Olayemi Olatilewa

    Omokunrin eni odun merindinlogun (16) kan ti lo foju ba ile ejo niluu Abuja leyin asemase pelu omobirin, eni odun meji (2) kan.

    Iroyin yii lo jade nigba ti olupejo, ogbeni  Adama Musa, eni ti n soju ile ise olopaa n se alaye naa niwaju ile ejo Gudu Upper Area Court to kale siluu Abuja.
    Ogbeni Musa n so fun ile ejo wi pe, ogbeni Samuel Zakka ti n gbe ni abule Pegi to wa ni Kuje lo mu esun naa to ile ise olopaa wa lojo kejilelogun osu kesan-an odun yii.

    Ogbeni Samuel Zakka lo salaye fun awon olopaa wi pe odaran naa tan omo re, eni odun meji lo sinu ile kan ti won on ko lowo eleyii to lo n ba omo naa se asemase nipa titi ika bo inu idi omodebirin naa.

    Awon olopaa se iwadii oro yii, won mu omobirin kekere yii lo si ile iwosan fun ayewo lati mo okodoro oro. Abajade si fi ye won wi pe lotito ni asemase waye loju ara omodebirin naa.

    Igba ti omokunrin odaran yii n duro niwaju ile ejo, oun to wi naa ni wi pe oun o jebi awon esun ti ile ejo fi kan-an.

    Nibayii, Onidajo Umar Kagarko ti ni ki won gba beeli odaran naa pelu egberun lona ogorun owo naira(N100, 000) pelu oniduro to lokun-undi, to si tun je olugbe ilu Abuja. Nigba ti won sun igbejo naa di ojo ketadinlogun osu kejila odun 2015.