Ẹ ẹ̀ ṣi nọ́ńbà mú l’Ọyọ, gbogbo owó yín tí mo bá ná, ẹ ó rí n tí mo fi se…..Seyi Makinde
Fẹ́mi Akínṣọlá
Àwọn àgbà ní bí Ọlọ́run bá sẹ̀rí ì rẹ,jẹ́ kí èèyàn náà ó sẹ̀rí ì rẹ . Gomina ìpínlẹ̀ Ọyọ, Onímọ̀ ẹ̀rọ Seyi Makinde tún ti fọwọ́ méjéèjì sọ̀yà fún àwọn olùgbé ìpínlẹ̀ Ọyọ pé, òun kò ní ná owó wọn ní inakuna. Ó ní gbogbo ohun tí òhun bá fi owó wọn se, ni wọn yóò fi ojú rí. Gomina Makinde jẹjẹ yii lọjọ Aje lasiko to n se ayẹwo awọn isẹ agbase mẹta nilu Ibadan, tii se olu ilu ipinlẹ Ọyọ.
Gomina Makinde lo sabẹwo gareji ọkọ to wa ni Sango, ile iwosan Jericho ati ile igbẹbi tuntun to wa ladugbo Jericho bakan naa, to si koro oju si ipo tawọn dukia ijọba ọhun wa, paapa awọn ilẹ ati ọpọ ohun eelo ti wọn ti pa ti. Gomina ni asa ti ko dara ni ki wọn maa na owo ilu ninakuna lori awọn isẹ agbase kan, ki wọn si pada wa pa isẹ ọhun ti nigba ti isẹ naa ba de idaji, lai naani owo tuulu ti wọn ti na le lori.
Makinde ni iru asa yii lo wọpọ lasiko ijọba to kogba wọle nipinlẹ Ọyọ, to si tun seleri fawọn eeyan ipinlẹ naa pe ijọba oun yoo ri daju pe wọn fi oju ara wọn ri ohun ti oun ba fi owo ilu se.
Makinde wá pàsẹ fún olùdarí ilée tó ń sàkóso ètò ìrìnà lójú pópó ní ìpínlẹ̀ Ọyọ, Ọmọwe Akin Fagbemi, láti gbé olú iléeṣẹ́ rẹ̀ lọ sí gárèjì ọkọ̀ àtijọ́ to wà ní Sango, pẹ̀lú ìlérí pé òun yóò pèsè àwọn ohun èlò to yẹ síbẹ̀ fún ìdẹ̀rùn iṣẹ́ wọn.
Ọmọọba mẹwàá ló du òyè pẹ̀lú Adeyẹmi, tó sì já mọ lọ́wọ́.
Fẹ́mi Akínṣọlá
Ọlayiwọla Adeyẹmi Kẹta, ti pé ẹni ọdún mọ́kànlélọ́gọ́rín lókè eèpẹ̀ bẹ́ẹ́ ló ti lo ọdún méjìdínláàdọ́ta lórí ìtẹ́ àwọn baba ńlá rẹ̀.
Òjò ti ń pa igún bọ̀, ọjọ́ ti pẹ́ ni ọ̀rọ̀ Ọba Adeyẹmi, tori pé ojú rẹ̀ ti rí ọ̀pọ̀ ìrírí sẹ́yìn kó tó jọba àti lẹ́yìn tó jẹ ọba tán.
kìí kúkú se ààfin ọba ni wọ́n ti wo ọba Adeyẹmi nígbà tó wà léwe, nítorí pé a rí i kà pé ó ti gbé nílùú Abẹokuta, Isẹyin àti Eko gan an rí. Ọmọ-Ọba ni Lamidi Ọlayiwọla, nítorí inú ìdílé Ọba Alówólódù nílùú Ọyọ ni wọ́n ti bíi, bàbá àti baba-baba rẹ̀ sì jẹ Alaafin pẹ̀lú .
Orúkọ bàbá rẹ̀ ni Ọba Adeniran Adeyẹmi keji, ẹni to wa lori itẹ, ki ijọba to rọ ọ loye nitori pe o n lọwọ ninu oselu sise Ọjọ Kẹẹdogun, osu Kẹwa ọdun 1938 ni wọn bi Lamidi Ọlayiwọla, eyi tii se ọdun mọkanlelọgọrin sẹyin
Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọmọ ọba ni, síbẹ̀, wọ́n kò wo Lamidi kékeré nínú ààfin Ọyọ gẹ́gẹ́ bíi ọmọ ọlá, ìlú Isẹyin lẹba Ọyọ ni wọ́n ti wo dàgbà, tó sí tún lọ sílé kéú níbẹ̀ Lamidi Ọlayiwọla tún gbé ní ọ̀dọ̀ ọ Alake tilẹ̀ Ẹgba, Ọba Ọladepo Ademọla, kó tó di pé wọ́n tún rọ Alake yìí lóyè Ó tún lọ gbé Ọlọla-binrin Kofoworọla Abayọmi ladugbo Keffi, ní Ikoyi nílùú Eko, tó si lọ sílé ẹkọ Mọda, Ọbalende Modern School Lẹ́yìn èyí ló mórílé ileẹkọ girama St.Gregory‘s College, Ọbalende. Ìmọ̀ nípa iṣẹ́ Amòfin ló wu Lamidi láti kọ́ nílé ẹkọ fásitì kan nílùú oyinbo, ó ku ọjọ́ méjì tí yóò tẹ ọkọ̀ létí ni wọ́n rọ bàbá rẹ̀ lóyè, tí kò sì leè lọ mọ́.
Iṣẹ́ àáyàn láàyò tí Lamidi kọ́kọ́ mú se nígbà èwe rẹ̀ ni iṣẹ́ adójútòfò (Insurance), tó sì tún jẹ́ akọsẹ-mọsẹ abẹ̀sẹ́kùbíòjò, bẹ́ẹ̀ sì ló tún máa ń se eré i ìdárayá títí di kóko yii lai naani ọjọ ori rẹ Ki Ọlayiwọla to gun ori itẹ àwọn baba ńlá rẹ̀, iyawo meji lo ni, Olori Abibat Adeyẹmi, tí wọ́n ń pè ní iya Dodo àti Olori Rahmat Adedayọ Adeyẹmi, tí wọ́n mọ̀ sí iya Ilé kótó.
Orúkọ àkọ́bí ọmọ Ọba Adeyẹmi ni Kudirat Akọfade Erediuwa, ẹni tó ti jáde láyé báyìí. A ríi gbọ́ pé èèyàn mẹ́wàá ló du ìtẹ́ Aláàfin pẹ̀lú Lamidi Ọlayiwọla lẹ́yìn ikú u Aláàfin Bello Gbadegẹsin Ladigbolu kejì.
Lára àwọn tó du ipò náà ni Àrẹ̀mọ Sanni Gbadegẹsin, Ọmọọba Ọlanitẹ Ajagba, Ọmọọba Afọnja Ilaka, Ọmọọba Sanda Ladepo Ọranlọla àti bẹ́ẹ̀bẹ́ẹ̀ lọ. Ọjọ́ Kẹrinla osu Kinni ọdun 1971 ni Ọba Lamidi Ọlayiwọla gun orí ìtẹ́ àwọn baba ńlá rẹ̀, tó sì di Ọba Lamidi Ọlayiwọla Adeyẹmi kẹta Aláafin máa ń sọlá láàrín àwọn aya rẹ̀, paàpá àwọn tó jẹ́ ọ̀dọ́, tí wọ́n sì tún jẹ ojú ní gbèsè ni ọ̀dẹ̀dẹ̀, ó sì máa ń mu wọn yangàn lọ sí ọ̀pọ̀ ibi tó bá ń lọ Lára àwọn arẹwà aya Aláàfin ni Olorì Ola, Memunat, Badrat. Ní ẹni ọdún mọkanlelọgọrin, Ọba Adeyẹmi ní okun àti agbára tó ju tàwọn èwe mìíràn lọ, tó sì bí ìbejì ní ẹ̀ẹ̀mejì àti ìbẹta.
Onkọtan, Onpitan ati ọlọpọlọ pipe ni Alaafin, ti ko si gbagbe ọpọ itan ilẹ Yoruba ati Nàìjíríà láì náání ọjọ́ orí rẹ̀. Lára àwọn awọn ọmọ Aláàfin tó gbajúgbajà ni Amofin Babatunde, Ọmọọba Fọlasade, Taibat, Nurudeen Adesẹgun, Akeem Adeniyi (Skimmeh), Adebayọ Fatai ati bẹ́ẹ̀ bẹ́ẹ̀ lọ. Àwọn ọmọ Aláàfin kan ti di ipò òsèlú mú sẹ́yìn, tí àwọn mìíràn sì tún wà nípò òsèlú. Lára wọn la ti rí Fọlasade àti Taibat tí wọ́n ti jẹ Kọmíṣọ́nnà nipinlẹ Ọyọ nígbà kan rí àti Akeem Adeniyi, tó ti jẹ alága ìjọba ìbílẹ̀ ri, tó tún lọ sílé aṣòfin àpapọ̀ ilẹ wa Ọba Adeyẹmi gbáfẹ, o gbóge, tó sì rẹwà lọ́kùnrin.
llé iṣẹ́ ọ̀lọ́pàá ,ẹ dá ìgbaniwọlé tí ẹ gùnlé dúró… Àṣẹ ilé ẹjọ́
Fẹ́mi Akínṣọlá
Ṣé àwọn àgbà ní ilé tí a fi itọ́ mọ, ìrì ni yóò wo. Ọbẹ̀ tí a fi èké pilẹ̀ ẹ rẹ̀, í í ru paná ni bẹ́ẹ̀ gẹ́lẹ́ ni ọ̀rọ̀ rí, nígbà tílé ẹjọ́ gígá nílùú Abuja pàsẹ pé kí àjọ ọlọpàá dá ètò ìgbànisísẹ́ ẹgbẹ̀run mẹ́wàá tí wọ́n ń ṣe lọ́wọ́ dúró. Adajọ Inyang Ekwo ló fi idájọ náà janlẹ̀ pé kí wọ́n dáa dúró títí tí igbẹ́jọ́ tí àjọ ọlọpàá pe. Èyí wáye lẹ́yin tí wọ́n so igbẹ́jó náà rọ̀. Adájọ́ àgbà Abubakar Malami wà nínú ejọ náà. Àwọn míràn nínú ìgbẹ́jọ́ náà ni , Ọ̀gá àgbà ọlọpàá àti mínísita fún ọ̀rọ ọlọpàá. Adájọ́ Ekwo ní gbogbo àwọn ti ọ̀rọ̀ náà kàn ní wọn gbọdọ̀ tẹ̀lé ìdájọ náà títí yóò fi pari ọ̀rọ̀ naa.
Wàhálà ejọ́ yìí bẹ̀rẹ̀ lásìkò tí àjọ ọlọpàá fẹ̀sùn kan ilé iṣẹ́ ọlọpàá pé wọ́n já ètò igbànisísẹ́ náà gbà mọ àwọn lọ́wọ́. Àjọ ọlọ́pàá fẹ̀sùn kan ilé iṣẹ́ ọlọpàá pé wọ́n ti tọwọ́bọ ètò ìgbàniwọle náà nípa àyípada àwọn orúkọ nínú iwé orúkọ. Tí ẹ ò bá gbàgbé ètò ìgbaniwọlé ọlọ́pàá náà bẹ̀rẹ̀ ní òpin ọdún tó kọjá.
ÒKÉTÉ. ___ Òkété jẹ́ ọ̀kan nínú ẹranko abàmì tó lágbára púpọ̀. A sì máa gbé nínú ihò. ELÉDÙMARÈ fún-un ní àṣẹ púpọ̀. Òkété kìí fi ọwọ́ tàbí ẹṣẹ̀ gbẹ́ ihò, ÌRÙ ni òkété maá n fií gbẹ́ ihò, fún ìdí èyí, ẹ ò le rí èrùpẹ̀ lẹ́nu isà òkété, bí ènìyàn bá gbẹ́ ihò òkété, ìgbà mìíràn a máa sé isà mọ́ èèyàn lọ́wọ́.
Tí abá gbẹ́ isà kan, òkété tí ó bá fi ahọ́n rẹ̀ Kan ilẹ̀, kò sí olúwarẹ̀ tí ó le ríi fà jáde. Òkété tún ní àṣẹ kan ní ìparí Ìrù rẹ̀, bí ènìyàn bá n lé òkété lọ, tí ó bá fi àṣẹ Ìrù rẹ̀ na ilẹ̀, kò sí bí ẹni náà tile lágbára tó, yó subú lulẹ̀, àwọn ìdí èyí ló bí òwe Yorùbá tó sọ wípé ”Ọ̀RỌ̀ T’ÓKÈÉTÉ BÁ BÁ ILẸ̀ SỌ NI ILẸ̀ Ẹ̀ GBỌ”.
Tí ènìyàn bá pa òkété tí ẹni náà bá gé àṣẹ ìrù rẹ̀ sínú isà òkété náà, òkété náà yóò tún da padà wọ inú isà náà lẹ́yìn ọdún kan, èyí ló sì tún bí òwe Yorùbá tó sọ pé ”MI O LÈ FI ILẸ̀ BABA MI SÍLẸ̀, LÓ N S’EKÚ P’ÒKÉTÉ L’Ọ́DỌỌDÚN”.
Tí Òkété bá ti b’ímọ yóò yọ yàrá fún àwọn ọmọ rẹ̀ nínú Isà kan náà, wọn yóò yọ pálọ̀ síbẹ̀ èyí ni à n pè ní AGBURU ÒKÉTÉ, ibẹ̀ ni gbogbo wọn tí máa n jẹun. Tí òkété bá ti darúgbó dáadáa tí ẹnu rẹ kò ran oúnjẹ mọ, àwọn ọmọ rẹ tí ó jẹ́ abo ni wọ́n ó ma fún-un lọ́yàn mu, èyí ló tún bí òwe Yorùbá tí ó sọ wípé ”BÍ ÒKÉTÉ BÁ DÀGBÀ, ỌMÚ ỌMỌ RẸ̀ NÍÍ MU”.
Òkété fẹ́ràn ÈKÙRỌ́ púpọ̀, ẹ̀kùrọ́ tí a bá rí nínú isà òkété, a kìí pèé ní èkùrọ́ ÈSÉ ni a má n pèé. Èyí ló bí òwe àwọn Yorùbá tó sọ wípé: ”KAKA KI OKETE MAJE EESE A FI SAWADANU NI”.
Òkété a máa dìde rìn bí ènìyàn lọ́gànjọ́ òru, yóó sì kó oúnjẹ lọ́wọ́ tàbí kí ó gbe oúnjẹ rù s’órí, ọdẹ tàbí ẹnikẹ́ni kò gbọdọ̀ pa irú òkété tóbá wà ní ipò náà.
Orúkọ mìíràn fún òkété ni EWÚ, òkété Kìí jáde ní ọ̀sán. Èyí ló bí òwe ”A KÌÍ RÍ EWÚ LỌ́SÀN-ÁN”. Tí ènìyàn bá gbẹ́ Isà kan òkété tàbí tó bá gbé àwọ̀n lélẹ̀, a ò gbọdọ̀ fa ìrù òkété yìí Jù kí ìrù rẹ̀ má baà bó, tí òkété bá b’órù mọ́ ènìyàn lọ́wọ́, àmúbọ́ ló n fà.
Tí ènìyàn bá pa òkété tó n sùn lọ́wọ́ tó sì bu eérú sí ojú ọ̀nà rẹ̀, yóò rí ojú ẹṣẹ̀ òkété tó ti jáde padà, èyí ló mu àwọn àgbà máa pèé ní ÀKÚDÀÁYÀ….
Ṣé Ìwọ mọ pé gbogbo agboolé nílùú Igbóọrà ní wọn ń bí ìbejì ?
Fẹ́mi Akínṣọlá
Ṣé kò sí ìlú tí kò ní àdámọ́ ọ ti ẹ̀. Bẹ́ẹ̀ gẹ́lẹ́ lọ̀rọ̀ rí nílùú Igbóọrà .Igbóọrà jẹ́ ìlú kan tó kalẹ̀ si agbègbè Ìbàràpá nipinlẹ Ọyọ, tí ìgbàgbọ́ sì wà pé kò sí ile kan nínú ìlú náà tí wọn kò ti bí ìbejì ìbẹta tàbí ìbẹrin níbẹ̀.
Kódà, àwọn ọmọ bíbí ìlú àti àwọn a àjèjì tó bá ń gbé nínú ìlú, tó ń jẹ oúnjẹ wọn, tó sì ń mu omi wọn, ni okun ìbejì àbi ìbẹta wà nínú rẹ̀. Ọdọọdún sì ni wọ́n máa ń ṣe ọdún ìbejì nílùú náà, èyí tó tun kò lọdun yii. Ọ̀kan lara àwọn ọba alaye ìlú Igbóọrà, Ọba Adedamọla Badmus, tíí ṣe Olu-Aso ti Ìbẹ̀rẹ̀kòdó sọ fáwọn oníròyìn pé, ìgbàgbọ́ wà pé ọbẹ̀ ìlasa àti àmàlà dúdú ló ń sokùnfà ìbí púpọ̀ nílùú ọhun.
Gẹ́gẹ́ bí ọba Badmus ti wí, o ti to aadọta ọdun sẹyin ti ilu Igbóọrà ti gbajúmọ̀ nípa bíbí ìbejì àbi ìbẹta, ohun tó sì tun jẹ́ pàtàkì ni pé, wọn kìí fi ìbejì tọrọ owó nílùú Igbóọrà. Ìgbàgbọ́ wọn ni pé gbogbo ìdílé t’áwon ọmọ náà bá yà ni wọn má a ń kóríire ràn .
Bí Kunle Ọlasọpe, ìlúmọ̀ọ́ká agbóhùnsáfẹ́fẹ́ ṣe lo ìgbésí ayé rẹ̀ rèé o.
Fẹ́mi Akínṣọlá
Àwọn àgbà bọ wọ́n níjọ́ a kú,làá dère,èèyàn ò sunwọ̀n láàyè. ọrun dẹ̀dẹ̀ má kánjú gbogbo wa la ń bọ̀. Olóògbé Kunle Ọlasọpe, tíí ṣe ọkunrin akọkọ to fi oju han lori i amóhùnmáwòrán ti waye, o si ti lọ, a mọ iṣẹ́ ẹ rẹ̀ ń tọ́ọ̀ lẹ́yìn. Ọjọ Aiku, ọjọ Kẹfa, Osu Kẹwaa, ọdun 2019 ni gbajúgbajà agbóhùnsáfẹ́fẹ́ naa, Kunle Ọlasọpe sílẹ̀ bora lẹni ọgọrin ọdun. Ó ní ifẹ si isẹ iroyin lo jẹ ko lọ si ileesẹ agbóhùnsáfẹ́fẹ́ BBC lati lọ gba imọ kun imọ nipa isẹ ìgbóhùnsáfẹ́fẹ́ lọdun 1962.
Gẹ́gẹ́ bi itan igbe aye rẹ ti sọ fun wa lori ayelujara, baba to bi baba Olasope ni iyawo mẹwa, ti iya tirẹ si jẹ iyawo keji, ti oun naa si jẹ ọmọ kẹfa ninu ọmọ mẹrindinlọgbọn.
Ọmọ bibi ilu Ẹfọ̀n Alààyè ní ipinlẹ Ekiti ni Kunle Ọlasọpe, ti orukọ baba rẹ si n jẹ Julius Ọlasọpe. Ilu Ibadan, ni ipinlẹ Ọyọ ni wọn bi Olasope si ni Ọjọ Kẹjọ, Osu Karun un, ọdun 1937 ladugbo Oke Padi Ọlasọpe lọ si ile iwe alakọbẹrẹ Agbeni Methodist ni ilu Ibadan, ti o si wọle si ile iwe girama Igbobi, ni Yaba ni ilu Eko lọdun 1951
Bakan náà lo jẹ́ olori awọn akẹkọọ nile ẹkọ girama náà, kó tó kẹkọ ọ jade fun eto ẹkọ fasiti, Ọlasọpe lọ si ibudo ẹkọ irọlẹ tíí se ẹka ileẹkọ fasiti Ile Ife tó kalẹ silu Ibadan
Nigba ti ẹrọ amóhùnmáwòrán de si Naijiria lọdun 1959, Kunle Olasope pẹlu Anike Agbaje-Williams ati John Edyang ni wọn bẹrẹ ikede ni ile isẹ móhùnmáwòrán WNTV, tíí se akọkọ nilẹ Afirika. Gẹ́gẹ́ bi ẹni akọkọ to ka Iwe lroyin lori ẹrọ amóhùnmáwòrán , Ọlasọpe kopa nínú bi ile isẹ iroyin náà ṣe gbe afihan asa ilẹ wa, taa mọ si FESTAC 77 si ori afẹfẹ jakejado Naijiria.
Kunle Olasope gba ọpọ ami ẹyẹ.Diẹ lara rẹ ni ami ẹyẹ Naijiria (MON) lọdun 2000, t’íjọba ipinlẹ Ekiti náà si fi ami ẹyẹ daa lọla lọdun 2004 Olasọpe, nigba aye rẹ ma n parọwa si àwọn ọdọ láti jara mọ iṣẹ́ ti wọ n n se, ki wọn si yago fun wiwa owo ojiji.
Nigba to jẹ pe ile ni abọ sinmi oko, Kunle Ọlasọpe kó lọ silu Ẹfọn Alààyè lẹyin tó fẹyinti lẹ́nu isẹ, to si ń kopa lọkan o jọkan si idagbasoke ilu náà Ọlasọpe ni iyawo, to si bi ọpọ ọmọ ki iku to paju ẹ de lẹni ọdun mejilelọgọrin loke eèpè. Ǹ jẹ́ kí Èdùmàrè ó dẹlẹ̀ féèyàn rere.
Soworẹ́ gbòmìnira láhàmọ́ ọ́ DSS pẹ̀lú ọgọ́rùn ún mílíọ̀nù náírà
Fẹ́mi Akínṣọlá
Èèyàn téégún ń lé,kó máa rọ́jú,bó ṣe ń rẹ ará ayé,náà ló ń rèrò ọ̀run. Àgbálọ gbábọ̀, ilé ẹjọ́ gíga t’ìjọba àpapọ̀ l’Abuja ti gba béèlì Omoyele Soworẹ́ to ṣagbatẹru iwọde “Revolution Now”. Ọgọrun un miliọnu náírà ni ilé ẹjọ́ fi fun Soworẹ́ ni béèlì pẹlu oniduro meji lọsan ọjọ Ẹti. Soworẹ́ ti wa ni ahamọ ileeṣẹ ọtẹlẹmuyẹ DSS lati ọjọ kẹta oṣu Kẹjọ ọdun yii lẹyin ti wọn mu un niluu Eko.
Adajọ Ijeoma Ojukwu paṣẹ fun Soworẹ́ pe ko gbọdọ rinrin ajo kuro l’Abuja. Ẹwẹ ileẹjọ kan ti kọkọ paṣẹ pe ki ajọ DSS fi Sowore silẹ latimọle wọn pẹlu akẹgbẹ rẹ, Olawale Bakare, ṣugbọn ajọ DSS kọ lati tẹle aṣẹ ileẹjọ. Aadọta miliọnu naira ni ile ẹjọ fi gba béèli Bakare lẹyin ti wọn fi ẹsun onikoko meje kan wọn ninu eyi ti ifipa doju ijọba bolẹ wa ninu rẹ. Adajọ Ojukwu ni kosi idi kan to le mu ki ileẹjọ ma fun Soworẹ́ ati Bakare ni béèli. Ṣùgbọ́n, adajọ kilọ fun Soworẹ́ pe ko gbọdọ ba awọn Akọ̀ròyìn sọrọ lẹyin béèli rẹ.
Ìṣe èèyàn ,ìṣe ẹranko, Ìjàpá tó wà ní ààfin Ṣọ̀ún Ògbómọ̀ṣọ́ Alàgbà ti papòdà lẹ́ni ojilelọọdunrun ọdún ó lé mẹrin lóke eèpẹ̀ .
Fẹ́mi Akínṣọlá
Toyin Ajamu, to jẹ akọwe agba ni Ààfin Kabiyesi Ṣọun ti ilẹ Ogbomọṣọ ti bùn ún akọ̀ròyìn gbọ́ pé ijapa naa ti apele rẹ n jẹ Alàgbà jade laye lẹyin aisan ranpẹ. O ni nǹkan bi aago mọkanla abọ owurọ yìí ni ọlọjọ de ba a. Ajamu ṣalaye pe, idi ti wọn fi n pe ijapa naa to sílẹ wọ ní Alàgbà jẹ nitori ọjọ ori i rẹ. O tẹsiwaju pe erongba ilu Ogbomọṣọ ni lati gbe iyoku ara ijapa ọhun si gbagede, ti gbogbo eeyan yoo si le ma wo o nilẹ yi ati loke okun. Ajamu ni ijapa naa ti gbe ni aafin Ṣọun fun ọpọlọpọ ọdun, orukọ rẹ ni Alagba.O ni awọn òṣìṣẹ́ lati aafin Kabiyesi to n tọju oun nikan. Oṣiṣẹ meji tabi ju bẹẹ lọ lo n tọju u rẹ. Lati kekere ni àwọn kan ti n tọju rẹ ti wọn si dagba sẹ́nu ẹ. Baba Kabiyesi oni to jẹ Jagunjagun lo pade rẹ leti igbo to si mu u bọ wale latoju ogun.
Gbogbo ounjẹ ti eniyan n jẹ loun naa n jẹ to fi mọ eso bii;Ibẹpẹ, Ọpẹ Oyinbo, ,Ọgẹdẹ. bakan naa, o n jẹ amala, irẹsi, dodo atẹwa ati bẹẹ bẹẹ lọ. Akọ̀ròyìn Owurọ rii gbọ pé ijapa naa ti inagijẹ rẹ n jẹ Alàgbà, ti di gbajúgbajà ,irawọ ọsan ti okiki i rẹ si tan tayọ ilu Ogbomọṣọ debii pé, wọn n wa sabẹwo si Alàgbà ,lati àwọn ilẹ okeere,nipa bẹẹ Alàgbà ti mú okiki ba ilu Ogbomọṣọ .
“615”, ńọ́ń́bà tuntun fún ìdáàbòbò àwọn èèyàn ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ̀
Fẹ́mi Akínṣọlá
Awọn agba bọ wọn ni oju bayii ni alakan fii sọri.Eyi naa lo mu gomina ipinlẹ Oyo,Ṣeyi Makinde gbe igbesẹ akin, ni bi o ṣe kede ńọ́ń́bà Ẹẹfa, ookan, aarun, “615” ni ńọ́ń́bà tuntun ti ijọba ipinlẹ Ọyọ nipasẹ ajọṣepọ pẹlu ajọ ibaraẹnisọrọ, NCC gbe kalẹ fun araalu lati maa pe ni kete ti wọn ba kọlu ipenija abo ninu irinajo wọn. Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ṣeyi Makinde ṣalaye pe ńọ́ń́bà naa wa fun idaabobo araalu ti wọn yoo ma lo nibẹ. Nigba to n sọ bi ńọ́ń́bà naa yoo ṣe maa ṣiṣẹ, Gomina Seyi Makinde ni awọn olugbe ipinlẹ Ọyọ to ba n dojukọ ipenija aabo bi idigunjale, rogbodiyan, ijamba ina jijo, tabi awọn ijamba miiran lee pe fun iranwọ ajọ gbogbo to ba yẹ ni kiakia. Gẹgẹ bi o ṣe yanana ẹ , lasiko ti awọn aṣoju ileeṣẹ ibaraẹnisọrọ NCC wa ṣe abẹwo si i ni ọfiisi gomina to wa ni Agodi nilu Ibadan loṣu Kẹjọ ọdun 2019 nibẹ ni wọn ti jiroro lori agbekalẹ nọmba naa,fun anfaani ara ilu.bà tuntun fún ìdáàbòbò àwọn èèyàn ìpínlẹ̀ Ọ̀yọ̀
Ẹẹfa, ookan, aarun, “615” ni tuntun ti ijọba ipinlẹ Ọyọ nipasẹ ajọṣepọ pẹlu ajọ ibaraẹnisọrọ, NCC gbe kalẹ fun araalu lati maa pe ni kete ti wọn ba kọlu ipenija abo ninu irinajo wọn. Gomina ipinlẹ Ọyọ, Ṣeyi Makinde ṣalaye pe ńọ́ń́bà naa wa fun idaabobo araalu ti wọn yoo ma lo nibẹ. Nigba to n sọ bi ńọ́ń́bà naa yoo ṣe maa ṣiṣẹ, Gomina Seyi Makinde ni awọn olugbe ipinlẹ Ọyọ to ba n dojukọ ipenija aabo bi idigunjale, rogbodiyan, ijamba ina jijo, tabi awọn ijamba miiran lee pe fun iranwọ ajọ gbogbo to ba yẹ ni kiakia. Gẹgẹ bi o ṣe yanana ẹ , lasiko ti awọn aṣoju ileeṣẹ ibaraẹnisọrọ NCC wa ṣe abẹwo si i ni ọfiisi gomina to wa ni Agodi nilu Ibadan loṣu Kẹjọ ọdun 2019 nibẹ ni wọn ti jiroro lori agbekalẹ ńọ́ń́bà naa,fun anfaani ara ilu.
Ṣe aifẹsọ kebosi,lai rẹni jo o,ati pe n ta o ba fẹ o bajẹ,o ni bi o ṣe yẹ ka ṣe e,eyi lo bi atunse abẹnu lati fopin sawuye wuye to waye latari aawọ to suyọ laarin awọn onisese ati awọn ẹlẹsin meji ti o ku(Kitẹẹni ati Musulumi). Wayi o, igbakeji alaga fun ẹgbẹ agbaagba nilu Isẹyin, Alhaji Bọlaji Kareem, ti kede pe ija ti dopin, ogun si ti tan lori aawọ ọrọ sise nilu Isẹyin. Kareem, ẹni to soju Asẹyin nibi ipade ipẹtu saawọ kan ti ẹgbẹ agbaagba naa seto salaye pe, lasiko to n ba lroyin Owurọ Yoruba sọrọ ni, awọn igbimọ Imaamu ati Alfa nilu Isẹyin, to fi mọ ẹgbẹ ẹlẹsin ọmọlẹyin Kitẹẹni,CAN atawọn abọrẹ oro mẹrẹẹrin nilu naa, lo peju sibi ipade ọhun.
Nibi ipade naa lo ni wọn ti fẹnu ko lati jẹ ki ogun o sinmi, ti awọn oloro yoo si maa se oro wọn lati aago marun aabọ irọlẹ si marun idaji, ti wọn ko si ni yaju si ẹnikẹni. Bakan naa, etutu oro ti gbera nilu Isẹyin lọjọ Aje pẹlu bibẹ aja sidi Ogun to wa loju ọja ilu naa.