Àṣà Oòduà

Tag: Ooduarere

  • Èsì àyẹ̀wò tuntun Nàìjíríà fihàn pé “313” èèyàn ti gbàlejò Kofi 19 …àjọ NCDC

    Èsì àyẹ̀wò tuntun Nàìjíríà fihàn pé “313” èèyàn ti gbàlejò Kofi 19 …àjọ NCDC

    À fi kí á bẹ Ọlọ́run kó bá wa dásí ọ̀rọ̀ àjàkálẹ̀ àrùn ajániláyà pàtì yìí, bí àwọn tó ní kòrónáfairọ̀ọ̀sì ní Nàìjíríà ti ń peléke sí i báyìí,lẹ́yìn tí àjọ NCDC tún kéde okòólélọ́ọ̀dúnrún dín méje èèyàn tí èsì àyẹ̀wò wọn sẹ̀sẹ̀ jáde.

    Ní báyìí, èèyàn ẹgbẹ̀rún méje, àti . òjìlélẹ́gbẹ̀rin dínkan (7839) ni àkọsílẹ̀ wà pé ó ti ní àrùn náà ní Nàìjíríà.

    Àkójọpọ̀ àwọn ìpínlẹ̀ tí èsì tuntun náà ti wá nìyí.

    Àjọ tó ń mójútó àjàkálẹ̀ arun l’órílẹ̀èdè Nàìjíríà, NCDC, kéde pé ènìyàn igba àti márùndínláádọ́rin ni àyẹ̀wò fihàn pé ó tún ní àrùn ni apinni léèmí Kòrónáfairọ̀ọ̀sì Naijiria.

    Nínú èsì àyẹ̀wò náà, ìpínlẹ̀ Èkó ní èèyàn mẹ́taleláàdóje, Ọ̀yọ́ ní mẹtàlélọ́gbọ̀n, Edo sì ní méjìdínlọ́gọbn.

    àwọn tó ti ní l’órílẹ̀èdè Nàìjíríà jẹ́ ẹgbẹ̀rún méje, àti ẹ̀ẹ́dẹ́gbẹ̀ta lé mẹ́rìndinlọ́ggbọ̀n (7526).

    Ẹgbẹ̀rún méjì àti mẹ́rìnléláàdọ́sàn (2174), ti rí ìwòsàn, okòólérúgba lé kan (221) sì ti kú.

    Fẹ́mi Akínṣọlá

  • Ewì Toni: Ìwà rere

    *Ìwà rere*
    Iléere ní ẹ̀ṣọ́ nínú
    Ìwà’bàjé ní jẹ́ k’ọ́mọ o j’ìyà
    Ẹwúrẹ́ ya aláìgboràn
    Àgùntàn jẹ́ oníwàpẹ̀lẹ́
    Adígbánnákú ṣẹ̀yìn gákangàkan

    Iléere ní ẹ̀ṣọ́ nínú
    Ìwà rere lẹ̀sọ́ ènìyàn
    Ìwà rere ni òbí ní,
    tí wọ́n fi ń ǹpé ní òbí rere
    Òbí rere ló le kọ́mọ ní’wà rere
    Òbí rere ní fi ìwà rere kọ́ni

    Ìwà rere kọjá ẹ̀sìn
    Ẹ̀sìn bá ìwà rere láyé ni
    Kíì ṣe ẹ̀sìn ní kọ́ni níwà rere
    Ìwà rere ni ẹ̀sọ́ ènìyàn

    Ìpáǹle kìí ṣe ìwà tó tọ́
    Àigbọ̀ràn kìí ṣè’wà rere
    Agbójúlógun firarẹ̀ fóṣì ta
    Ká-tẹ-pá mọ́ ‘ṣẹ́ ohun pẹ̀lú ìwà
    Ojúkòkòrò kìí ṣèwà ire
    Ìwà rere dántọ́, ó tayọ, ó yàtọ̀,
    Ìwà rere ní àpọ́nlé
    Óń buyì kún ní
    Óń fi ni hàn lọ́nà tó gún
    Óń kóni yọ nínú ewu

    Ká tọ́ jú ìwà to pé, tó tọ́
    Gbogbo èèyàn ló dá ọmọluàbí mọ̀
    Èéfín nìwà
    Ìwà kò ́ṣèe kó pamọ́ sínú ǹkankan
    Ìwà kò ṣeé bò mọ́lẹ̀ bí èbù iṣu
    Ìwà ma ń ru sókè láìrò

    Tọ́jú ìwà rẹ ọ̀rẹ́ mìi
    Kí tẹrú tọmọ lè pọ́n ọ lé
    Ìwà rere ǹgbèni débi ayọ̀
    Ẹní bá níwà ní jọlá, ẹní bá níwà níí jọlà
    Ẹníbà níwà ní jère ire
    Tọ́jú ìwà rẹ ọ̀rẹ́ mìi
    Ìwà rere lẹ̀ṣọ́ ènìyàn.

    *Ẹdaọtọ Agbeniyi*
    Lagos, Nigeria.

  • Èmi kò ní àrùn coronavirus – Yahaya Bello

    Gomina ipinle Kogi,Ogbeni Yahaya Bollo lo n forere lori ero ayelujara pe ki won se fi orokoro ko oun lorun, oun lo ni arun covid-19 gege bi awon oloselu Kan se n gbee kiri.


    O ni loooto ni adari aabo ijoba apapo, Alagba Abba kyari to ni arun naa ba oun lalejo nigba ti o ti orileede Germany de.

    O ni o wa ba oun kedun iku mama oun. O ni abewo naa ko muu dandan pe oun gbodo ko arun naa. O ni oun nikan ko ni ko ko arun naa lara re, Alhaji Lai Mohammed naa wa lara awon to fi abewo ye ohun si pelu awon eniyan pataki miiran.


    Gomina tun wa ro awon oloselu ti won ko mo ju ki won ko owo je lo,o ni ko dara ki won fi arun coronavirus ko owo je rara. O ni asiko to ye ki iberu Olorun wa ju niyi. O ni oun ko si ni gba ki oloselu kankan lo oun lati ko owo je, eyi lo mu ki oun maa forere pe oun ko ni arun coronavirus rara.

  • Òòlù ìdájọ́ ré bá Fúnkẹ́ Akíndélé àti ọkọ rẹ̀ lẹ́yìn, owó ìtánràn, ìgbélé tipátipá, iṣẹ́ ìsìnlú bíi bọ̀kílẹ̀ àfojúdi .

    Kò sí n tó burú kí abẹ òfin ba Ògbó Awo tó bá ń se bí ọ̀gbẹ̀rì .
    Ilé ẹjọ́ ti dá gbajúgbajà òṣèré sinimá, Fúnkẹ́ Akíndélé àti ọkọ rẹ̀ Abdulrasheed Bello lẹ́jọ́ pé ó jẹ̀bi ẹ̀sùn tí wọ́n fi kàn án pé ó lòdì sí òfin kónílégbélé tí ìjọba Ìpínlẹ̀ Èkó gbé kalẹ̀ lórí dídẹ́kun àjàkálẹ̀ àrùn Coronavirus nípìńlẹ̀ Èkó àti orílẹ̀-èdè Nàìjíríà.

    Ilé ẹjọ́ rán àwọn méjéèjì lọ sí iṣẹ́ ìsìnlú fún wákàtí mẹ́ta lóòjọ́ fún ọjọ́ mẹ́rìnlà, yàtọ sí ọjọ́ Sátidé àti Àìkú.

    Bákan náà ni iléẹjọ́ ní kí wọ́n san owó ìtanràn ẹgbẹ̀rún lọ́nà ọgọ́rùn náírà.

    Bákan náà ni ìdájọ́ ọ̀hún tún ní kí ọ̀kọ̀ọ̀kan lọ́kọláyà náà yóó lọ sí ibùdó pàtàkì mẹ́wàá ní ìpínlẹ̀ Èkó láti ṣe ìdánilẹ́kọ́ọ̀ àti ìlanilọ́yẹ lórí ìjìyà tó wà fún ẹni tó bá ṣoríkunkun sí òfin kónílé ó gbélé.

    Bẹ́ẹ̀ ni wọ́n gbọdọ̀ fi orúkọ àti nọńbà ìbánisọ̀rọ̀ gbogbo àwọn tó kópa níbi àjọyọ̀ náà.

    Bákan náà nìròyìn míì ti fìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé, Azeez Fashola tí ọ̀pọ̀ èèyàn mọ̀ sí Naira Marley tí àwọn agbófinró tí kọ́kọ́ kéde ṣaájú pé àwọn ń wá ló tí fúnra rẹ farahàn báyìí ní àgọ́ Ọlọ́pàá.
    Ìròyìn ń bọ lórí rẹ̀ láìpẹ́ ẹ fojú sọ́nà

    Òòlù ìdájọ́ ré bá Fúnkẹ́ Akíndélé àti ọkọ rẹ̀ lẹ́yìn, owó ìtánràn, ìgbélé tipátipá, iṣẹ́ ìsìnlú bíi bọ̀kílẹ̀ àfojúdi .

    Fẹ́mi Akínṣọlá

  • Mo Ti Fi Ẹjọ́ Abani Lórúkọjẹ́ Tó Fẹ́ Fi Àwòrán Ìhòòhò Mi S’órí Ìtàkùn Àgbáyé Sun Ìjọba – Waka Queen

    À fi kí Ọlọ́run gbani lọ́wọ́ ẹni tó ń ṣọ́ni tá ò ṣọ́ o, ló dífá fún kójú má ríbi,gbogbo ara lòògùn rẹ̀, bí gbajúgbajà olórin wákà, Salawa Abẹni ti sọ pé, òun ti fi ẹjọ́ abani lórúkọ je tó fẹ́ fi àwòrán ìhòòhò òun léde lórí itàkùn àgbáyé sun Ìjọba.

    Salawa ló sọ ọ̀rọ̀ yìí nínú ìfọ̀rọ̀wérọ̀ pẹ̀lú akọ̀ròyìn.

    Ó ní òun kò mọ ẹni tó ṣe iṣẹ́ ibi ọ̀hún, ṣùgbọ́n bí ikú ilé ò pani, tòde kò lè pani.

    Salawa sọ pé ọkùnrin náà bá òun ṣọ̀rọ̀ lórí ìkànnì WhatsApp, tó sì sọ pé kí òun fún un lówó, bí bẹ́ẹ̀ kọ́, òun yóó fi àwòrán ìhòòhò rẹ̀ léde fún gbogbo ayé láti rí.

    Gbajúgbajà olórin wákà náà ṣàlàyé pé ìṣẹ̀lẹ̀ náà kò tu irun kankan lara oun.

    Lẹ́yìn náà ló sọ pé òun kò leè gbà kí ẹnikẹ́ni ba orúkọ òun jẹ́ lẹ́yìn ọ̀pọ̀lọpọ̀ ọdún tó ti ń to orúkọ ọ̀hún jọ, ìdí rè é tí òun ṣe fi ọ̀rọ̀ náà tó àwọn agbófinró létí.

    Ṣaájú ni Salawa ti fi ọ̀rọ̀ kan léde lójú òpó Instagram rẹ̀, níbi tó ti ṣàfihàn àtẹ̀ránṣẹ́ ti ọkùnrin náà, tó pe orúkọ ara rẹ̀ ní Jason tẹ̀ ẹ́ sí.

    Ọkùnrin ọ̀hún ṣọ pé kí Salawa fún òun lówó, bí bẹ́ẹ̀ kọ́, òun yóó fi àwòrán ìhòòhò Salawa léde fún gbogbo àgbáyé láti rí.

    Lẹ́yìn èyí ni Salawa fún ra rẹ̀ wá fi àwòrán ọ̀hún léde.

    Fẹ́mi Akínṣọlá

  • Ronaldinho Ń Kó̩ Is̩é̩ Gbé̩nàgbe̩nà Nínú È̩wò̩n Ní Orílèèdè Paraguay

    Ronaldinho ń kó̩ is̩é̩ gbé̩nàgbe̩nà nínú è̩wò̩n ní orílèèdè Paraguay

    Lati owo Akinwale Taophic

    Ogbontarigi ninu boolu alafesegba to je omo bibi orileede Brazil ti o si ti fi igbakan ri je eni akoko ninu boolu alafesegba kaakiri agbaye, Ronaldinho, ti wa ninu Ewon ni orileede Paraguay bayii lati nnkan bi osu kan seyin latari esun wi pe o lo iwe irinna ayederu wo orileede naa pelu aburo re kan.

    Lati igba naa, gbogbo awijare oun ati aburo lori ejo naa, eyin eti adajo ni o n bo si titi di akoko yi, inu ewon ni o wa ti o ti n lo Daola pelu aburo re. Iroyin fi to wa leti wi pe gbogbo awon elewon ni won ni ife re gidi gan-an, ti oun naa si n se daradara pelu won ati wi pe o n ba won gba boolu papo loore-koore lai fi ibanuje okan re han sita rara.

    Ni bayii, iroyin tuntun ti a gbo ni wi pe o ti n ko ise gbena-gbena (Capentary works) ninu ewon, ti o si gba oju mo gidi gan an ni.

    Ohun ti o tun je edun okan ni wi pe arakunrin yi ti se gudugudu meje ati yaaya mefa ninu boolu alafesegba kaakiri agbaye ajaaja fun orileede abinibi re-Brazil, ohun ti o le fa bi won se wa n wo niran ni ko ye enikankan di akoko yi ati wipe ojo abameta ti o koja lo yi arakunrin naa pe omo ogoji odun laye eyi ti o ba ninu ogba ewon.

  • Àwọn obìnrin tọ́kasí pàtàkì ìbáraẹnidọ́gba láárin ọmọnìyàn

    Àwọn obìnrin tọ́kasí pàtàkì ìbáraẹnidọ́gba láárin ọmọnìyàn

    Ọjọ́ kẹjọ ọdọọdún ni àyájọ́ àwọn obìnrin lágbàáyé níbi tí gbogbo àgbáyé tí ń kọjú sí àwọn obìnrin láti yòǹbó àwọn iṣẹ́ takuntakun tí wọ́n gbé ṣe láì nọ́ọ́ní onírúurú ìpèníjà, ẹ̀dùn ọkàn àti Ìlàkàkà wọn fún àṣeyọrí gbogbo
    Ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin pẹ̀lú ìdọ́gba pẹ̀láwọn ọkùnrin ló gbòde gẹ́gẹ́ bíi ohun òjútáyé lásìkò àjọyọ̀ àyájọ́ obìnrin lágbàáyé ti ọdún yìí.

    Àkọmọ̀nà àyájọ́ náà fún ọdún yìí ni “ajàfẹ́tọ̀ ìbáradọ́gba ni mí: mímú ẹ̀tọ́ àwọn obìnrin ṣẹ.”

    Nínú ọ̀rọ̀ tiwọn, àjọ ìṣọ̀kan àgbáyé rọ àwọn èèyàn gbogbo láti jí gìrì gbógun ti àwọn ìpèníjà sísọ àìdọ́gba láàrin ẹ̀yà ẹ̀dá gbogbo.

    Nínú ọkàn ò jọ̀kan ọ̀rọ̀ tí wọ́n ṣọ ní ìrántí àyájọ́ yìí, àwọn obìnrin ní oríṣìríìṣí Ìlànà iṣẹ́ ajé gbogbo sọ̀rọ̀ lórí ìpèníjà tí wọ́n ń dojúkọ; paàpá jùlọ láàrin àwọn ọkùnrin lẹ́nu iṣẹ́ ajé gbogbo léyìí tí ò jẹ́ adínàgboòkú.

    Fẹ́mi Akínṣọlá

  • Omijé bọ́ lójú ù mi nígbà tí mo rí olóògbé Pa Kasumu gbẹ̀yìn.—Olóyè Lere Pàímọ́

    Omijé bọ́ lójú ù mi nígbà tí mo rí olóògbé Pa Kasumu gbẹ̀yìn.—Olóyè Lere Pàímọ́

    Bá a pẹ́ tí tí, bí ẹni rebi,bi èmi sì gùn gùn gùn bí okùn tó gùn,ikú lòpin èèyàn.
    Ìjọ aláyé ti dáyé, lakásọlérí ti í ṣunkún ara a wọn, kò ṣẹ́ni tí ò níí kú, kò ṣẹ́ni tí oko baba rẹ̀ kò ní dìgbòrò.

    Ìlúmọ̀ọ́ká àgbà ọ̀jẹ̀ nídìí iṣẹ́ tíátà, Lere Paimọ ti sàlàyé pé lọ́pọ̀ ìgbà, àìrìríjẹ́, àìrímú tàbí ìrònú má a ń jẹ́ kí ọjọ́ ogbó dagun.

    Lásìkò tó ń bá akọ̀ròyìn sọ̀rọ̀ lórí ikú tó pa àgbà ọ̀jẹ̀ nínú tíátà míràn, Pa Kasumu, Paimọ ní ó yẹ kí àgbàlagbà máa rí àánú gbà, láti ọ̀dọ̀ àwọn èèyàn àwùjọ, kìí ṣepé èèyàn ń tọrọ.

    Àgbà ọ̀jẹ̀ nínú isẹ tíátà náà ní omijé bọ́ lójú òun nígbà t’óun rí olóògbé náà gbẹ̀yìn, nitori ipo to wa.
    Ó wá se àdúrà pé kí Aláwùràbí dí ẹbí tí olóògbé náà fi sílẹ̀ mú, kí Ọlọ́run forí jin òkú.

    Nínú ọ̀rọ̀ tí ẹ̀, Salami sàlàyé pé ènìyàn tó ṣe é mú yangàn ni Pa Kasumu nígbà ayé rẹ̀, o si tún jẹ́ ẹni tí ó máa ń tèlé òfin àti ìlànà iṣẹ́ rẹ.

    Ọga Bello tẹ̀síwájú pé “Ó bani níńú jẹ́ sùgbọ́n kò sí nǹkan tí a le ṣe sí àṣẹ Ọlọ́run. Saájú àsìkò yìí ni a ti ń sàfẹ́rí Pa Kasumu nítorí ó ti tó ọdún díẹ̀ sẹ́yìn tí kò ti lè darapọ̀ mọ́ wa mọ́ láti ìgbà tí ó ti ṣe àìsàn”

    “Àdúrà mi ni pé kí Ọlọ́run tẹ́ ẹ sí afẹ́fẹ́ rere, kí ó sì tu àwọn ẹbí olóògbé nínú”

    Toyin Adewale, Jaiye Kuti, Toyin Adegbola àti Yomi Fabiyi naa wà lára àwọn òṣère tí o ti ń ṣe elédè lẹ́yìn rẹ

    Nínú ọ̀rọ̀ rẹ̀, Fabiyi ní “Ẹni iyì àti ẹ̀yẹ ni Pa Kasumu tí mo sì ní ìfẹ́ rẹ̀ gídí, mò ń ṣelédè lẹ́yìn rẹ̀ fún iṣẹ́ ribiribi tó ṣe nínú iṣẹ́ tíátà.”

    Ní ti Toyin Adegbola, Ó ní “O dárọ Kayode Odumosu, kí Ọlọ́run dẹlẹ̀ fún, kí ó sì tẹ sí afẹ́fẹ́ rere.

    Foluke Daramola- Salako ló kéde ikú Pa Kasumu lórí àtẹjiṣẹ́ instagram rẹ, gẹ́gẹ́ bó ṣe sọ, Kayode Odumosu kú ní ilé ìwòsàn kan ní Abeokuta lásìkò àisan ranpẹ.

    Fẹ́mi Akínṣọlá

  • Okùnrin ọmọ Italy kan ti kó àrùn Coronavirus wọ Nàìjíríà- Iléeṣẹ́ ètò ìlera

    Okùnrin ọmọ Italy kan ti kó àrùn Coronavirus wọ Nàìjíríà- Iléeṣẹ́ ètò ìlera

    Iléeṣẹ́ ìjọba àpapọ̀ tó ń rí sí ìsàkóso àrùn ti sọ pé àrùn Coronavirus tí àpèlé rẹ̀ ń jẹ́ COVID-19 ti tàn dé Nàìjíríà.

    Gẹ́gẹ́ bí ọ̀rọ̀ tó fi léde lójú òpó Twitter rẹ̀, ó ní “Mínísítà fún ètò ìlera ti fi Ìdí rẹ̀ múlẹ̀ pé àrùn Coronaviorus ti ṣẹ́yọ nílùú Eko.”

    Àtẹ̀jáde ọ̀hún tẹ̀síwájú pé, wọ́n fìdí àrùn ọ̀hún múlẹ̀ lọ́jọ́ kẹtadínlọ́gbọ̀n Oṣù Kejì ọdún 2020, léyìí tó jẹ́ àkọ́kọ́ irú rẹ̀ ní Nàìjíríà láti ìgbà tí àrùn náà ti ṣẹ́yọ lósù Kínní ọdún lórílẹ̀-èdè-ede China.

    Ẹni tó ní àrùn náà jẹ́ ọmọ orílẹ̀-èdè Italy tó ń ṣe iṣẹ́ ajé ní Nàìjíríà.

    Ọkùnrin náà rìnrìn àjò wá sí ìlú Eko láti ìlú Milan lọ́jọ́ karùndínlọ́gbọ̀n Oṣù Kejì, kí wọ́n tó sàyẹ̀wò rẹ̀ nílé ẹ̀kọ́sẹ́ ìṣègùn wà ní Fásitì ìpínlẹ̀ Èkó.

    Èyí ni ìgbákejì tí àwọn elétò ìlera yóó fìdí àrùn náà múlẹ̀ nílẹ̀ Adúláwọ̀ lẹ́yìn tí wọ́n ti ṣaájú fìdí rẹ̀ múlẹ̀ ní orílẹ̀-èdè Algeria àti ìhà Àríwá Áfírìkà.
    Ní báyìí, àjàkálẹ̀ àrùn Coronavirus ọ̀hún ti tàn dé orílẹ̀-èdè tí kò dín ní ogún káàkiri àgbáyé lágbègbè Asia, Yúróòpù, àti Áfírìkà.

    Ṣaájú ni Ìjọba ìpínlẹ̀ Èkó ti kọkọ ṣọ pé kò sí àrùn coronavirus ní ìpínlẹ̀ náà, lẹ́yìn tí àyẹ̀wò fihàn pé ọmọ orílẹ̀-èdè China kan kò ní àrùn COVID-19 ọ̀hún.

    Ẹ̀wẹ̀, Mínísítà fún ètò ìlera Nàìjíríà, Osagie Ehanire ti sọ nínú àtẹ̀jáde kan pé ìjọba àpapọ̀ ń ṣe iṣẹ́ takuntakun láti ri pé àrùn náà kò tàn kálẹ̀ ju bóṣe lọ ní Nàìjíríà.

    Osagie ní iṣẹ́ ń lọ lọ́wọ́ láti ṣàwárí gbogbo àwọn tí ọkùnrin ọ̀hún bá pàdé nínú ìrìnàjò rẹ̀ láti ilẹ̀ Italy sí ìlú Èkó.

    Ó wá rọ àwọn ará ìlú láti má lo ojú òpó ìkànsíraẹni lórí itàkùn àgbáyé láti máa pín àwọn Ìròyìn òfegè nípa àrùn náà, léyìí tó leè fa ìbẹ̀rù sọ́kàn àwọn èèyan.

    Fẹ́mi Akínṣọlá

  • Ilé-ẹjọ́ fi mílíọ̀nù mẹ́wàá náírà fa APC létí

    Ilé-ẹjọ́ fi mílíọ̀nù mẹ́wàá náírà fa APC létí

    Ejo ti ile-ejo giga to fi ikale si ilu Abuja da ni ojo ketala, osu yii ni egbe oselu APC ni awon ko fara mo. Eyi ko tii saba waye ri ni orileede yii, ki ile-ejo giga da ejo ki awon kan wa ni won ni lati tun se ayewo re.


    Ejo naa lo fagi le ibo to gbe David Lyon wole gege bi gomina ipinle Bayelsa labe egbe oselu APC. Awon egbe PDP ni won pejo pe iwe eri igbakeji gomina naa ko moyan lori rara. Won ni orisiirisii oruko lo wa lori iwe eri igbakeji gomina naa, iyen Seneto Biobarakuma Degi-Eremienyo.


    Ile ejo ni ki awon to ni ejo ko te awon lorun fa asise awon jade sugbon ko si agbejoro to le fa asise Kankan jade ninu ejo naa.
    Eyi mu ki ile-ejo giga naa fi milionu mewaa naira fa egbe APC leti. Ile-ejo ni ki won ma se je ki iru re waye mo.

    Láti ọwọ́ Yínká Àlàbí