Àṣà Oòduà, Asa Ibile Oòduà. Oòduà (Yoruba) je okan ninu awon eya ti o laju ju lode aye yi. Lati igba ti alaye ti daye ni won ti ni eto ati ilana to kun nipa ohun gbogbo ti won nse ni igbesi ayee won.
òní tí ó jé ojó kokànlá osù kejo odún 2018 (11/8/2018) ni ètò ìgbé òkú baba wa tí ó sísè ní ojo ìségun tí ó jé ojó kokànlél’ógbòn osú keje odún tí a wà (31/7/2018) sí isà .
Ìjo International Council for Ifa Religion (ICIR)pèlú àjo àwon láràbàláràbà ni ó se agbáterù ètò yí.
Atèwònràn ni èto yíì yóò ti wáyé.
Adisa Aworeni se béè ó lo, Kí ifá té baba sí aféfé rere. .
Gbajúgbajà olórin ti orílè èdè Nìjíríà, Timi Dakolo ti pín àwòrán ìyàwó rè àti àwon omo rè méta ní ìlú London, ó ko síbè wípé “wón tun ti dé baba wón tún ti dé”.
Timi Dakolo ti ó jé omo bíbí ìlú Accra ní orílè èdè Ghana tí baba rè sì jé omo Bayelsa ìlú kan ní orílè èdè Nìjíríà, orúko rè a máa jé David tí ìyá rè sí jé omo bíbí orílè èdè Ghana, orúko òun náà a máa jé Norah, tí ó kú nígbà tí Timi wà ní omo odún métàlá(13).
Bí ó tilè jé wípé omo bíbí orílè èdè Ghana ni Timi jé, tí ó sì tún ní ìwé omo ìlú ti orílè èdè Nìjíríà lówó, kò f’ìgbà kan so rí wípé omo ìlú méjì ni òun .
Njé èyí kò rewà bí?
Olorì Badirat Olaitan, ìyàwó Aláàfin Òyó, Oba Lamidi Adeyemi kékeré, ti parí ifáfitì ní ilé-èkó gíga ifáfitì ti ìlú Ibadan tí a mò sí University of Ibadan.
Bí omo bá dára ká so, ó ye kí á yé olorì sí lóòótó.
Ilé Ẹjọ́ Gíga Orílẹ̀-Èdè Braṣil: Ẹ Dáàbò bo Ẹ̀sìn Ìbílẹ̀ Aláwọ̀ Dúdú
(Yoruba version by Akin Ogundiran)
Àbádòfin kan ti kalẹ̀ ní ìlú Rio Grande do Sul ní ilẹ̀ Braṣil tí yô ká àwọn ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ aláwọ̀dúdú lọ́wọ́kò láti máa pa ẹran rúbọ fún Òòṣà wọn. Ṣùgbọ́n àwọn ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ ti fárígá pé àbádòfin yí kò tọ̀nà lábẹ́ òfin ilẹ̀ Brazil, èyí tó fún gbogbo ẹlẹ́sìn àti ẹlẹ́yàmẹ̀wà ní òmìnira láti jọ́sìn bí o bá ṣe wù wọ́n. Nítorí ìdí èyí, wọ́n ti gbé ilé aṣòfin ìlu Rio Grande do Sul lọ sí ilé ẹjọ́.
Ẹni tó gbé àbádòfin yí kalẹ̀, Regina Becker Fortunati, sọ wípé pípa ẹran rúbọ ń da àlááfíà ìlu láàmú, ó sì léwu fún ìlera ìlú. Ṣùgbọ́n àwọn ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ tákò ó wípé pípa ẹran rúbọ jẹ́ ọ̀nà pàtàkì tí àwọn fi ńjọ́sìn, àti wípé ìlànà tí àwọn fi ńpa ẹran tọ̀nà ju bí àwọn alápatà ṣe ńpa ẹran fún ará ìlú jẹ. Wọ́n ṣe àfikún wípé ẹran tí àwọn fi ńbọ Òòṣà ni àwọn ńlò fún àsèjẹ, tí àwọn sì ńfi ìyókù bọ́ àwọn ará ìlú tí ebi ńpa. Nítorí ìdí èyí, ìdáábòbò fún àjẹyó àti ìlera ara ati ẹ̀mí àwọn ènìyàn ni ẹran pípa fún ìjọ́sìn wà fún. Ilé ẹjọ́ gíga ti gbọ́ ẹjọ́ lọ́tǔn lósì. Ní ọjọ́ kẹsànán oṣù kẹjọ ọdún yìí ni wọn yò ò dá ẹjọ́ yìí.
Ọ̀rọ̀ tó délẹ̀ yí ju ọ̀rọ̀ ẹran pípa lọ o. Láti nǹkan bi ọdún mélòó sẹ́yìn ni àwọn kán ti ńdojú ìjà kọ àwọn ọmọ ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ adúláwọ̀. Ọ̀pọ̀ nínú àwọn ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀ ni wọ́n ti lé kúrò ní ilé-ìwé, ilé ẹjọ́, àti àwùjọ gbogbo gbòò látàrí wípé wọ́n wọ àwọn nǹkan ẹ̀ṣọ́ Òòṣà bí i ìlẹ̀kẹ̀. Àwọn onísùnmọ̀mín yìí ti yìnbọn lu àwọn olóòṣà, wọ́n ti lẹ ọ̀pọ̀ wọn lókúta; wọ́n sì tún ti dánásun ilé Òòṣà káàkiri, ká má tíì sọ ọ̀rọ̀ ìbanijẹ́ tí àwọn onísùnmọ̀mí yìí ńsọ káàkiri nípa ẹlẹ́sìn ìbílẹ̀. Àbádòfin yìí jẹ́ ọ̀nà míràn tí àwọn olùkórìra wọ̀nyí ńgbà láti tẹ ẹ̀sìn ìbílẹ̀ aláwọ̀ dúdú rì ní ilẹ̀ Braṣil.
Ó yẹ ká rán àwọn adájọ́ létí wípé òfin ilẹ̀ Brazil, pàápàá orí karùnún, fi ààyè gba gbogbo ẹ̀sìn, ó sì fún gbogbo ènìyàn ní ẹ̀tọ́ láti jọ́sìn ní ọ̀nà tó bá wù wọ́n. Nítorí ìdí èyí, a ńpè yín láti fọwọ́ sí ìwé àpilẹ̀kọ yìí. Nípa ṣíṣe bẹ́ẹ̀, ẹnu wa yô kò láti sọ fún ilé ẹjọ́ orílẹ̀-èdè Brazil wípé ó ṣe pàtàkì láti dáábòbò ẹ̀sìn ìbílẹ̀ aláwọ̀dúdú. Ẹ̀sìn yí wà fún ọgbọ́n ìjìnlẹ̀, ìmọ̀, òye, àtúnbí, àti ìlera àwọn tó ńtẹ̀lé ìlànà rẹ̀. Ọ̀kan nínú ògo ìlẹ aláwọ̀dúdú àti àwọn èèyàn rẹ̀ ni ẹ̀sìn yí jẹ́.
Igi gogoro má gùnún mi lójú, àtòkèrè lati wǒ. Ọ̀rọ̀ tó délẹ̀ yí kan ará ilé, ó kan ará oko. Ìkóríra àwọn aláwọ̀ dúdú àti àṣà wọn l’ó wà nídì àbádòfin yǐ. Ẹ jẹ́ ká kẹ́nu bò ó, kí àwọn adájọ́ lè mọ̀ wípé ó ṣe pàtàkì láti dáábòbò ẹ̀sìn, àṣà, àti ẹ̀tọ́ àwọn aláwọ̀dúdú ní ilẹ̀ Brazil lápapọ̀.
Ẹ jọ̀wọ́, ẹ bá wa tọwọ́ bọ ìwé yǐ ní orí ẹ̀rọ ayélujára:
Láti owó Akin Ogundiran.
A kú àmójúbà *Oṣù Ògún (August) tuntun.* Oṣù ìdùnnú ni yóò jẹ́ láṣẹ Èdùmàrè. Gbogbo àdáwọ́lé wa ló máa yọrí sí rere. Aboyún ilé á bí wẹ́rẹ́, àgàn á tọwọ́ àlà bọ osùn. Gbogbo ẹni tó ń ṣòwò yó jèrè, wọ́n á bóde pàdé, bẹ́ẹ̀ wọn kò níí pàdánù. Oṣù Ajé suurusu ni yóò jẹ́ ó..
_Ogún lewé Ìná_
_Òjì ni ti Ìrókò_
_Àádọ́ta ni ti Mìnìrọ_
_A dífá fún Ọlọmọ tí yó ṣòwò_
_A dífá fún Ọlọmọ tí yó jèrè_
_A dífá fún Ọlọmọ tí yó forí ara rẹ̀ kérè délé_
_Òwèèrè lọjà_
_Ifá jẹ́ n kérè délé kokoko…_
Èrè ni ọlọ́jà ń jẹ, gbogbo wa ni a ó forí ara wa kérè délé ooo.
Oba Aworeni Makonranwale Adisa ti re ìwàlè àsà, baba ti lo bá àwon baba ńlá rè.
Olúsèse, Àràbà àgbáyé ti dágbére wípé Ó dígbà fún aráyé, baba ti lo rè é bá àwon baba ńlá rè ní ìwàlè àsà.
Ó mà se oo, ikú ti pa agbe kò le dáró, ó ti pa àlùkò kò le ko sùn, ikú ti pa lékélèké kò le k’efun, baba wa Olúsèse ti lo.
Àrólé òrúnmìlà se béè ó ròrun Alákeji, awo ooni Olódù mérìndínlógún se elèdè léyìn baba.
Omo Oòduà rere ń se elédè léyìn baba….
Ni Àná tí ó jé ogbòn-ojó osù keje odún 2018, ni eka-èkó ìmò àti Àsà ti ilé-èkó gíga ifáfitì ti Obafemi Awolowo university se odún oúnje àti ìdánimò.
Òjògbón Wole Soyinka kò gbéyìn rárá Baba náà péjú pésè níbi odún náà.
Àsèyí se àmódún. (Àse).
Gégé bí a ti mò wípé ilé-ifè jé ìlú tí ilé-èkó gíga wà, tí ó sì kún fún àwon akékòó bíi àwon akékòó ilé-èkó gíga ifáfitì ti Obafemi Awolowo university (OAU) àti ilé-èkó gíga ifáfitì ti Oduduwa university ilé-ifè (OUI).
Yorùbá bò wón ní àgbàrá òjò kò ní òhun kò n’ílé wó sebí onílé ni kò ní gbà fun, àgbàrá òjò eléyìí ti w’olé nítorí àwon ará ilé ti gbaa láyè tí ó pò.
E má jé kí á k’ólé s’ójú àgbàrá mó a kò a ò gbó, kí á má dalè sí ojú àgbàrá mo, a kò a ò gbà. Erù àwon akékòó tó sòfò ló pò, ìwé èrí àwon míràn tilè ti bómi lo .
Kí elédùmarè sàánú wa , kí ó má jé kí á ríjà omi.
Simi tí síde ayeye tí Jannie, Jazz àti Whisky pè ní ìlú Abuja ní alé ojó náà, Simisola jungle ní orí ìtàgé láti kí eni ńlá, èníyàn pàtàkí àti gbajúgbajà olórin láti dá àwon èníyàn lárayá papò.
Ògbóntarìgì olórin tí Ó máa n gbé eégún tí èyí kà láyà náà kúnlè láti fa Simi sókè tí ó sì fà á móra láti gbe dìde.
Simi tí Ó pín àwòrán yí sí orí èro ayélujára tí a mò sí instagram rè, tí Ó sì ko síbè pé “àlá mi wá sí ìmúse láti pàdé gbajúgbajà olórin yí láti dá àwon èníyàn lárayá papò.
” lánàá mo pàdé ògbóntarìgì olórin, ìlú mòóká, mo sì gbádùn ayé mi” báyìí ni Simisola wi.
Ní òwúró ojó àíkú tí se èní,ojó kokàndínlógbòn osù keje odún 2018 ni òjò yí bèrè tí ó sì kò tí kò dáké di bíi agogo márùn-ún ìròlé.
Èyí fa kí àgbàrá ya wo ilé tí ó pò ní òpópónà Ede sí ifè, àti ònà tí a mò sí road 7, àti àwon ònà míràn, Ó tilè ti férè gba ilé míràn lówó onílé.
Tí ó bá je wípé ó ńkó wólo ni Ó sì dára, sùgbón kò wó lo bíkòse wípé ó dúró sí ojú kan tí kò sì lo, báwo ni àwon tí ó wà nínú ilé se ma jáde àti wípé báwo ni àwon tí ó wà ní ìta se ma w’olé?
Ìsèlè yí, nínú ìwádìí a gbó wípé èyí kó ni àkókò tí omi ma w’olé tí àgbàrá sì ma wo sóòbù ní ilé ifè ìlú tí ó wà ní ìpínlè Òsun ní orílè èdè Nìjíríà.
Kí ni ó le fa èyí? Sé ònà tí kò dára ni àbí àílè se ònà tí ó ye kí àgbàrá ma gba, èyí mà le poo, ní ìlú tí mùndùnmúdùn gbé ń sàn fún wàrà àti oyin, “èbè ni a be àwon ìjoba wa kí won bá wa mójú tó àwon ònà yí nítorí olórun” báyìí ni àwon ará ìlú ńké.